Trauma psychiczna
Wypadek, napaść, nagła strata czy przemoc mogą zostawić ślad na długo. Jak trauma wpływa na ciało i emocje oraz kiedy szukać wsparcia.
Trauma psychiczna: co warto wiedzieć
Traumą nazywa się zarówno zdarzenie, które przekracza możliwości poradzenia sobie, jak i jego skutki dla psychiki i ciała. Może to być pojedyncze, nagłe wydarzenie, na przykład wypadek, napaść czy pożar, albo doświadczenia powtarzające się latami, takie jak przemoc, zaniedbanie czy życie w ciągłym napięciu. To, czy coś zostawi trwały ślad, zależy nie tylko od samego zdarzenia, ale też od wsparcia, jakie było wtedy dostępne, i od wcześniejszych doświadczeń.
Badania prowadzone w wielu krajach pokazują, że większość dorosłych przynajmniej raz w życiu doświadcza zdarzenia potencjalnie traumatycznego, a wiele osób z czasem odzyskuje równowagę. U części reakcje nie słabną i przechodzą w stres pourazowy, lęk, depresję, trudności ze snem czy dolegliwości z ciała. Nie oznacza to słabości, tylko że układ nerwowy wciąż reaguje tak, jakby zagrożenie trwało.
Jak może się przejawiać
- Myśli wracają do zdarzenia, nawet gdy próbujesz zająć się czymś innym.
- Ciało reaguje napięciem, kołataniem serca lub drżeniem w sytuacjach, które przypominają tamte.
- Unikasz rozmów, miejsc albo aktywności, które kiedyś były zwyczajne.
- Masz trudności z koncentracją i pamięcią w codziennych sprawach.
- Zdarza się, że emocje jakby się wyłączają i zostaje odrętwienie.
- Sen jest płytki, przerywany albo pełen niepokojących snów.
Jak pomagamy
Jeśli od zdarzenia minęło niewiele czasu, a emocje są bardzo silne, pomocna może być interwencja kryzysowa, której celem jest odzyskanie poczucia stabilności i bezpieczeństwa. Gdy trudności trwają dłużej albo wracają po latach, możesz zacząć od konsultacji psychotraumatologicznej. Specjalista oceni wpływ zdarzenia na Twoje codzienne funkcjonowanie i może zaproponować na przykład terapię EMDR, terapię somatyczną lub terapię poznawczo-behawioralną ukierunkowaną na traumę.
Nie musisz od razu wracać do szczegółów zdarzenia ani mieć pewności, że było „wystarczająco poważne”. Jeśli objawy są bardzo silne, długo nie możesz spać albo pojawia się depresja, specjalista może zasugerować także wizytę u lekarza psychiatry, który oceni, czy potrzebne jest leczenie.
Kiedy szukać pomocy od razu
Jeśli zagrożenie wciąż trwa albo pojawiają się myśli o odebraniu sobie życia, w pierwszej kolejności zadbaj o swoje bezpieczeństwo i skorzystaj z pomocy kryzysowej, zamiast czekać na wizytę.
Sprawdź się
Bezpłatne testy przesiewowe online. Wynik nie jest diagnozą, ale może pomóc w rozmowie ze specjalistą.
Test PCL-5 - Skala PTSD (Zaburzenia Stresu Pourazowego)
Oceń nasilenie objawów stresu pourazowego (PTSD) za pomocą 20-pytaniowego narzędzia klinicznego.
ok. 8 min
Test ACE - negatywne doświadczenia z dzieciństwa
Oceń wpływ trudnych doświadczeń z dzieciństwa na zdrowie i dobrostan w dorosłości.
ok. 4 min
Test K-10 - Skala Dystresu Psychicznego Kesslera
Oceń poziom dystresu psychicznego i ogólnego napięcia emocjonalnego za pomocą 10 pytań.
ok. 4 min
Nurty, które mogą pomóc
Sposób pracy specjalista dobiera do osoby i jej sytuacji.
Terapia EMDR
Ustrukturyzowana terapia traumy zalecana w wytycznych leczenia PTSD. Pracujesz z trudnym wspomnieniem przy naprzemiennej stymulacji, np. ruchach oczu.
Terapia poznawczo-behawioralna
Ustrukturyzowana praca nad tym, jak myśli, emocje i zachowania wpływają na siebie nawzajem. Jeden z najlepiej zbadanych nurtów psychoterapii.
Somatic Experiencing
Podejście do pracy z traumą i przewlekłym stresem, w którym uwaga skupia się na odczuciach z ciała, a z trudnymi przeżyciami pracuje się małymi krokami.
Usługi
- Konsultacja psychotraumatologicznaKonsultacja psychotraumatologiczna w Gdańsku - specjalistyczne spotkanie dla osób po traumie. Diagnoza, plan terapii EMDR i wsparcie.
- Interwencja kryzysowaNatychmiastowe wsparcie psychologiczne w sytuacji kryzysu - utrata bliskiej osoby, trauma, nagły kryzys emocjonalny.
- Psychoterapia indywidualnaPsychoterapia indywidualna w Gdańsku - regularne spotkania terapeutyczne nastawione na głębszą pracę nad emocjami i wzorcami myślenia.
- Konsultacja psychologicznaPierwsze spotkanie z psychologiem, podczas którego omówimy Twoje potrzeby i zaplanujemy dalsze kroki.
Najczęstsze pytania
Skąd wiadomo, czy moje doświadczenie było traumą?
Nie ma listy zdarzeń, które „kwalifikują się” do traumy. Liczy się to, jak zdarzenie wpłynęło na Ciebie i czy jego skutki nadal utrudniają Ci życie. Jeśli coś z przeszłości wciąż wraca, budzi silne emocje lub sprawia, że unikasz ważnych spraw, warto porozmawiać o tym ze specjalistą.
Czy trauma z dzieciństwa może wpływać na dorosłe życie?
Może. Przewlekła przemoc, zaniedbanie czy brak bezpiecznego dorosłego w dzieciństwie bywają związane z trudnościami w emocjach, relacjach i zdrowiu w dorosłości. Nie jest to jednak wyrok, a nad skutkami takich doświadczeń można pracować w każdym wieku.
Powiązane obszary
Ten opis ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji ze specjalistą.
