Złożony zespół stresu pourazowego (CPTSD)
Skutki długotrwałej, powtarzanej traumy, z której trudno było uciec. Jak CPTSD wpływa na emocje, obraz siebie i relacje.
Złożony zespół stresu pourazowego (CPTSD): co warto wiedzieć
Złożony zespół stresu pourazowego opisano w klasyfikacji ICD-11 jako osobne rozpoznanie. Rozwija się najczęściej po traumie długotrwałej lub powtarzającej się, z której ucieczka była bardzo trudna albo niemożliwa, na przykład po latach przemocy w rodzinie lub w związku, wykorzystywaniu w dzieciństwie, niewoli czy torturach. W amerykańskiej klasyfikacji DSM-5 nie ma go jako odrębnej diagnozy, dlatego to określenie bywa używane różnie.
Oprócz objawów znanych z PTSD, czyli powracających wspomnień, unikania i poczucia zagrożenia, pojawiają się trwałe trudności w trzech obszarach: w regulowaniu emocji, w obrazie siebie, któremu towarzyszy wstyd, poczucie winy lub bezwartościowości, oraz w relacjach z innymi. To nie wada charakteru, tylko zrozumiały sposób, w jaki psychika przystosowała się do życia w ciągłym zagrożeniu.
Jak może się przejawiać
- Emocje bywają tak silne, że trudno je uspokoić, albo przeciwnie, przez długi czas czujesz pustkę i odrętwienie.
- Towarzyszy Ci głębokie przekonanie, że jest z Tobą coś nie tak.
- Wstyd lub poczucie winy pojawiają się nawet tam, gdzie nie ma ku nim powodu.
- Trudno Ci zaufać ludziom albo poczuć się blisko kogoś, nawet gdy bardzo tego chcesz.
- Ton głosu, zapach czy pewne sytuacje wywołują reakcję nieproporcjonalną do tego, co dzieje się teraz.
- Zdarzają się chwile odcięcia, jakby to, co się dzieje, działo się obok Ciebie.
Jak pomagamy
Pierwszym krokiem może być konsultacja psychotraumatologiczna albo konsultacja psychologiczna. Specjalista pyta o Twoje obecne trudności i zasoby, nie wymaga opowiadania całej historii. Praca z CPTSD często przebiega etapami: najpierw buduje się poczucie bezpieczeństwa i umiejętność radzenia sobie z emocjami, a dopiero potem, jeśli to potrzebne i w Twoim tempie, wraca się do trudnych wspomnień, na przykład z pomocą EMDR, terapii poznawczo-behawioralnej ukierunkowanej na traumę lub terapii schematów.
Ponieważ trauma relacyjna podważa zaufanie, sama relacja z terapeutą jest ważną częścią pracy i jej budowanie może wymagać czasu. Jeśli towarzyszy Ci głęboka depresja, nasilone samookaleczenia lub uzależnienie, pomocne bywa równoległe leczenie u lekarza psychiatry.
Kiedy szukać pomocy od razu
Gdy pojawiają się myśli samobójcze albo samookaleczenia przybierają na sile, potraktuj to jako sytuację pilną i nie odkładaj szukania pomocy do najbliższej wizyty.
Sprawdź się
Bezpłatne testy przesiewowe online. Wynik nie jest diagnozą, ale może pomóc w rozmowie ze specjalistą.
Test PCL-5 - Skala PTSD (Zaburzenia Stresu Pourazowego)
Oceń nasilenie objawów stresu pourazowego (PTSD) za pomocą 20-pytaniowego narzędzia klinicznego.
ok. 8 min
Test ACE - negatywne doświadczenia z dzieciństwa
Oceń wpływ trudnych doświadczeń z dzieciństwa na zdrowie i dobrostan w dorosłości.
ok. 4 min
Nurty, które mogą pomóc
Sposób pracy specjalista dobiera do osoby i jej sytuacji.
Terapia EMDR
Ustrukturyzowana terapia traumy zalecana w wytycznych leczenia PTSD. Pracujesz z trudnym wspomnieniem przy naprzemiennej stymulacji, np. ruchach oczu.
Terapia poznawczo-behawioralna
Ustrukturyzowana praca nad tym, jak myśli, emocje i zachowania wpływają na siebie nawzajem. Jeden z najlepiej zbadanych nurtów psychoterapii.
Terapia schematu
Metoda pracy z głęboko utrwalonymi wzorcami z dzieciństwa, które wracają w relacjach, emocjach i sposobie myślenia o sobie.
Terapia dialektyczno-behawioralna
Terapia dla osób, które bardzo intensywnie przeżywają emocje. Łączy akceptację z nauką umiejętności regulacji emocji i radzenia sobie w kryzysie.
Usługi
- Konsultacja psychotraumatologicznaKonsultacja psychotraumatologiczna w Gdańsku - specjalistyczne spotkanie dla osób po traumie. Diagnoza, plan terapii EMDR i wsparcie.
- Psychoterapia indywidualnaPsychoterapia indywidualna w Gdańsku - regularne spotkania terapeutyczne nastawione na głębszą pracę nad emocjami i wzorcami myślenia.
- Terapia schematówTerapia schematów w Gdańsku - praca nad głębokimi wzorcami emocjonalnymi i przekonaniami ukształtowanymi w dzieciństwie. Sesje 50 min.
- Konsultacja psychologicznaPierwsze spotkanie z psychologiem, podczas którego omówimy Twoje potrzeby i zaplanujemy dalsze kroki.
Najczęstsze pytania
Czym CPTSD różni się od PTSD?
W obu przypadkach występują powracające wspomnienia, unikanie i poczucie zagrożenia. W CPTSD dochodzą do tego trwałe trudności z emocjami, obrazem siebie i relacjami, które zwykle wiążą się z długotrwałą traumą, na przykład w dzieciństwie. Rozpoznanie stawia specjalista po rozmowie, a nie test czy opis w internecie.
Czy muszę wracać do najgorszych wspomnień?
Nie od razu i nie bez przygotowania. Na początku pracy ważniejsze jest wzmocnienie poczucia bezpieczeństwa i sposobów radzenia sobie z napięciem. Decyzję o tym, czy i kiedy pracować z konkretnymi wspomnieniami, podejmujecie wspólnie z terapeutą.
Powiązane obszary
Ten opis ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji ze specjalistą.
