Żałoba
Żałoba nie ma jednego rytmu ani terminu, a ból wraca falami. Jak zmienia się z czasem i kiedy przedłużająca się żałoba potrzebuje wsparcia.
Żałoba: co warto wiedzieć
Żałoba to naturalna odpowiedź na stratę, a nie zaburzenie. Rzadko przebiega według kolejnych etapów: popularne modele faz pomagają nazwać emocje, ale nie opisują obowiązkowej kolejności. Psychologowie opisują raczej ruch wahadła: raz zwracasz się ku stracie, wspomnieniom i tęsknocie, a raz ku codzienności, nowym obowiązkom i odbudowie życia. Oba kierunki są potrzebne.
Ból po stracie z czasem zwykle łagodnieje, choć może wracać przy rocznicach, świętach czy ważnych wydarzeniach. U części osób żałoba długo nie traci na sile i odbiera siły do codziennego życia. Klasyfikacje mówią wtedy o przedłużonej żałobie: ICD-11 po co najmniej sześciu miesiącach od straty, a DSM-5-TR u dorosłych po co najmniej dwunastu, jeśli intensywna tęsknota lub zaabsorbowanie zmarłą osobą wyraźnie utrudniają funkcjonowanie.
Jak może się przejawiać
- Tęsknota przychodzi falami, czasem w zupełnie zwyczajnych momentach.
- Rocznice, święta i ważne daty przywracają ból, który wydawał się słabszy.
- Trudno Ci odnaleźć się w nowych rolach i obowiązkach po stracie.
- Masz poczucie, że inni oczekują, że „powinno już przejść”.
- Unikasz miejsc i rzeczy związanych ze zmarłą osobą albo przeciwnie, nie możesz się od nich oderwać.
- Przyszłość bez tej osoby wydaje się pusta i trudno znaleźć w niej sens.
Jak pomagamy
Większość osób w żałobie z czasem odnajduje się dzięki wsparciu bliskich, bez pomocy specjalisty. Badania nad pomocą w żałobie pokazują, że najwięcej korzystają osoby, u których ból nie łagodnieje z czasem. Na konsultacji psychologicznej możesz porozmawiać o tym, co przeżywasz, i sprawdzić, jakiej pomocy teraz potrzebujesz. Wsparcie może mieć formę krótszej terapii psychologicznej albo psychoterapii.
Przy przedłużonej żałobie stosuje się formy terapii opracowane specjalnie do pracy ze stratą, często oparte na podejściu poznawczo-behawioralnym. Gdy żałoba dotyka kilku osób w rodzinie naraz, a rozmowy o stracie kończą się kłótnią lub milczeniem, można rozważyć terapię rodzinną. Jeśli dołącza depresja, myśli rezygnacyjne lub nadużywanie alkoholu, potrzebna bywa też konsultacja u lekarza psychiatry.
Kiedy szukać pomocy od razu
Gdy żałobie towarzyszą myśli o odebraniu sobie życia albo przekonanie, że bez zmarłej osoby nie ma po co żyć, skorzystaj z pomocy kryzysowej i nie zostawaj z tym w pojedynkę.
Sprawdź się
Bezpłatne testy przesiewowe online. Wynik nie jest diagnozą, ale może pomóc w rozmowie ze specjalistą.
Test PHQ-9 - Skala Depresji
Sprawdź nasilenie objawów depresji za pomocą najczęściej stosowanego narzędzia przesiewowego na świecie.
ok. 3 min
Test K-10 - Skala Dystresu Psychicznego Kesslera
Oceń poziom dystresu psychicznego i ogólnego napięcia emocjonalnego za pomocą 10 pytań.
ok. 4 min
Nurty, które mogą pomóc
Sposób pracy specjalista dobiera do osoby i jej sytuacji.
Terapia poznawczo-behawioralna
Ustrukturyzowana praca nad tym, jak myśli, emocje i zachowania wpływają na siebie nawzajem. Jeden z najlepiej zbadanych nurtów psychoterapii.
Terapia akceptacji i zaangażowania
Nurt trzeciej fali CBT. Zamiast walczyć z trudnymi myślami i uczuciami, uczysz się dawać im miejsce i działać zgodnie z tym, co dla Ciebie ważne.
Psychoterapia humanistyczna
Nurt, w którym w centrum są Twoje przeżycia, wybory i poszukiwanie sensu, a relacja z terapeutą opiera się na empatii, akceptacji i autentyczności.
Usługi
- Konsultacja psychologicznaPierwsze spotkanie z psychologiem, podczas którego omówimy Twoje potrzeby i zaplanujemy dalsze kroki.
- Terapia psychologicznaTerapia psychologiczna dla dzieci, młodzieży i dorosłych w Gdańsku - wsparcie w trudnościach emocjonalnych i behawioralnych. Sesje 50 min.
- Psychoterapia indywidualnaPsychoterapia indywidualna w Gdańsku - regularne spotkania terapeutyczne nastawione na głębszą pracę nad emocjami i wzorcami myślenia.
- Terapia rodzinnaTerapia rodzinna w Gdańsku - wspólna praca nad komunikacją, rolami i relacjami w rodzinie. Sesje z udziałem członków rodziny, 80 min.
Najczęstsze pytania
Ile powinna trwać żałoba?
Nie ma jednego terminu. Ból zwykle stopniowo łagodnieje, ale tęsknota może towarzyszyć przez całe życie i nie świadczy o tym, że coś jest nie tak. Sygnałem do szukania pomocy jest raczej to, że po wielu miesiącach żałoba nadal wypełnia większość dnia i nie pozwala wrócić do ważnych dla Ciebie spraw.
Czy żałoba dotyczy tylko śmierci?
Słowo „żałoba” najczęściej odnosi się do śmierci bliskiej osoby, ale podobnie można przeżywać inne straty, na przykład poronienie, rozstanie, utratę zdrowia czy pracy. Każda z nich zasługuje na uwagę, nawet jeśli otoczenie nie traktuje jej poważnie.
Powiązane obszary
Ten opis ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji ze specjalistą.
