Zaburzenia osobowości
Sztywne wzorce myślenia, odczuwania i reagowania, które powtarzają się w wielu sytuacjach. Czym są zaburzenia osobowości i jak pomaga terapia.
Zaburzenia osobowości: co warto wiedzieć
Każdy ma swój styl reagowania na stres, bliskość czy krytykę. O zaburzeniu osobowości mówi się wtedy, gdy pewne wzorce są tak sztywne, że powtarzają się w wielu sytuacjach, utrzymują się od okresu dojrzewania lub wczesnej dorosłości i wyraźnie utrudniają relacje, pracę albo samopoczucie. Najwięcej cierpienia doświadcza często sama osoba, choć nie zawsze łączy swoje trudności z tymi wzorcami.
Klasyfikacje opisują różne rodzaje zaburzeń osobowości, na przykład osobowość borderline, narcystyczną, unikającą, zależną, anankastyczną czy dyssocjalną. Najnowsza klasyfikacja ICD-11 odchodzi od sztywnych typów i ocenia przede wszystkim nasilenie trudności oraz dominujące cechy. Rozpoznanie nie jest etykietą na całe życie, bo cechy osobowości mogą się zmieniać.
Jak może się przejawiać
- Podobne konflikty powtarzają się w kolejnych związkach, miejscach pracy czy przyjaźniach.
- Masz wrażenie, że reagujesz zbyt mocno albo zbyt sztywno, a mimo prób trudno Ci to zmienić.
- Bliskość jest trudna: albo bardzo jej potrzebujesz, albo trzymasz ludzi na dystans.
- Krytyka, odrzucenie lub zmiana planów wywołują reakcję nieproporcjonalną do sytuacji.
- Inni opisują Cię zupełnie inaczej, niż Ty widzisz siebie.
- Kolejne próby zmiany kończą się podobnie, a poczucie, że coś „nie gra”, trwa latami.
Jak pomagamy
Pomoc zaczyna się od konsultacji psychologicznej, na której przyglądacie się powtarzającym się wzorcom i ich kosztom. W razie potrzeby psycholog może przeprowadzić pogłębioną diagnozę z użyciem ustrukturalizowanego wywiadu klinicznego SCID-5-PD, który obejmuje dziesięć zaburzeń osobowości opisanych w DSM-5. Diagnoza nie służy przyklejeniu etykiety, tylko lepszemu dobraniu terapii.
W pracy z zaburzeniami osobowości stosuje się zwykle psychoterapię długoterminową, na przykład terapię schematów, psychoterapię psychodynamiczną lub terapię dialektyczno-behawioralną. W naszym centrum dostępne są terapia schematów i psychoterapia psychodynamiczna. Konsultacja psychiatryczna bywa potrzebna, gdy pojawiają się depresja, silny lęk, uzależnienie lub myśli samobójcze.
Nurty, które mogą pomóc
Sposób pracy specjalista dobiera do osoby i jej sytuacji.
Terapia schematu
Metoda pracy z głęboko utrwalonymi wzorcami z dzieciństwa, które wracają w relacjach, emocjach i sposobie myślenia o sobie.
Psychoterapia psychodynamiczna
Terapia, która pomaga zrozumieć, jak wcześniejsze doświadczenia i nieuświadomione wzorce w relacjach wpływają na to, co przeżywasz dziś.
Terapia dialektyczno-behawioralna
Terapia dla osób, które bardzo intensywnie przeżywają emocje. Łączy akceptację z nauką umiejętności regulacji emocji i radzenia sobie w kryzysie.
Usługi
- Terapia schematówTerapia schematów w Gdańsku - praca nad głębokimi wzorcami emocjonalnymi i przekonaniami ukształtowanymi w dzieciństwie. Sesje 50 min.
- Psychoterapia w nurcie psychodynamicznymPsychoterapia w nurcie psychodynamicznym w Trójmieście - praca nad nieuświadomionymi wzorcami, relacjami i historią, które stoją za objawem. Sesje 50 min.
- Psychoterapia indywidualnaPsychoterapia indywidualna w Gdańsku - regularne spotkania terapeutyczne nastawione na głębszą pracę nad emocjami i wzorcami myślenia.
- Konsultacja psychologicznaPierwsze spotkanie z psychologiem, podczas którego omówimy Twoje potrzeby i zaplanujemy dalsze kroki.
Najczęstsze pytania
Czy zaburzenie osobowości to choroba psychiczna?
W klasyfikacjach zaburzenia osobowości należą do zaburzeń psychicznych, ale różnią się od chorób takich jak schizofrenia czy choroba afektywna dwubiegunowa. Nie mają wyraźnego początku w określonym momencie, tylko dotyczą trwałych sposobów funkcjonowania. Dlatego podstawową formą pomocy jest psychoterapia.
Czy osobowość można zmienić w dorosłym życiu?
W pewnym zakresie tak. Temperament jest stosunkowo stały, ale sposoby radzenia sobie, przekonania o sobie i innych oraz wzorce w relacjach mogą się zmieniać. Badania podłużne pokazują, że cechy osobowości zmieniają się w ciągu życia, a psychoterapia może ten proces wspierać.
Powiązane obszary
Ten opis ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji ze specjalistą.
