Aspołeczność
Unikanie ludzi to co innego niż lekceważenie zasad i uczuć innych. Co oznacza aspołeczność w języku potocznym i w psychologii oraz gdzie szukać pomocy.
Aspołeczność: co warto wiedzieć
Słowo „aspołeczny” w codziennym języku często oznacza kogoś, kto unika ludzi, woli samotność albo źle czuje się w grupie. Takie zachowania częściej wiążą się z introwersją, nieśmiałością, lękiem społecznym albo zmęczeniem kontaktami i same w sobie nie są zaburzeniem. Pomocne jest wtedy pytanie, czy dystans wynika z wyboru, czy z lęku, który ogranicza życie.
W psychologii klinicznej aspołeczność oznacza coś innego: utrwalony wzorzec lekceważenia zasad, praw i uczuć innych osób, który klasyfikacje nazywają osobowością dyssocjalną lub antyspołeczną. Może mu towarzyszyć impulsywność, drażliwość, łamanie norm i trudność w braniu odpowiedzialności. Za takim wzorcem nierzadko stoją trudne doświadczenia z dzieciństwa, a ich zrozumienie nie oznacza usprawiedliwiania krzywdy.
Jak może się przejawiać
- Spotkania towarzyskie męczą Cię bardziej niż innych i chętnie ich unikasz.
- Wolisz samotność, ale czasem doskwiera Ci brak bliskich relacji.
- Złość szybko przechodzi w wybuchy, a o konsekwencjach myślisz dopiero później.
- Zasady i obietnice traktujesz elastycznie, co prowadzi do konfliktów w pracy, w rodzinie lub z prawem.
- Gdy kogoś zranisz, trudno Ci poczuć wyrzuty sumienia albo szybko je odsuwasz.
- Bliscy mówią, że trudno Ci ufać albo że boją się Twoich reakcji.
Jak pomagamy
Konsultacja psychologiczna pomaga rozróżnić, czy chodzi o potrzebę wycofania, lęk społeczny, czy utrwalone trudności w przestrzeganiu zasad i w relacjach z ludźmi. Gdy problemem jest unikanie ludzi z powodu lęku lub wstydu, skuteczna bywa psychoterapia poznawczo-behawioralna. Przy impulsywności, wybuchach złości i powtarzających się konfliktach terapia pomaga lepiej rozpoznawać napięcie, przewidywać konsekwencje i budować bardziej stabilne relacje.
Wsparcie jest dostępne także dla bliskich, którzy mierzą się z raniącymi zachowaniami, na przykład w formie konsultacji lub terapii rodzinnej. Gdy w grę wchodzą uzależnienie, agresja lub zachowania niebezpieczne, potrzebna bywa też konsultacja psychiatryczna, a osoby doznające przemocy mogą szukać pomocy w wyspecjalizowanych ośrodkach.
Kiedy szukać pomocy od razu
Jeśli doświadczasz przemocy lub gróźb ze strony bliskiej osoby albo czujesz, że tracisz kontrolę i możesz komuś zrobić krzywdę, nie czekaj na wizytę: zadbaj o bezpieczeństwo i wezwij pomoc.
Nurty, które mogą pomóc
Sposób pracy specjalista dobiera do osoby i jej sytuacji.
Terapia poznawczo-behawioralna
Ustrukturyzowana praca nad tym, jak myśli, emocje i zachowania wpływają na siebie nawzajem. Jeden z najlepiej zbadanych nurtów psychoterapii.
Terapia schematu
Metoda pracy z głęboko utrwalonymi wzorcami z dzieciństwa, które wracają w relacjach, emocjach i sposobie myślenia o sobie.
Psychoterapia systemowa
Podejście, które widzi trudności w kontekście relacji w rodzinie lub związku i szuka zmiany w tym, jak bliskie osoby na siebie wpływają.
Usługi
- Konsultacja psychologicznaPierwsze spotkanie z psychologiem, podczas którego omówimy Twoje potrzeby i zaplanujemy dalsze kroki.
- Psychoterapia indywidualnaPsychoterapia indywidualna w Gdańsku - regularne spotkania terapeutyczne nastawione na głębszą pracę nad emocjami i wzorcami myślenia.
- Terapia rodzinnaTerapia rodzinna w Gdańsku - wspólna praca nad komunikacją, rolami i relacjami w rodzinie. Sesje z udziałem członków rodziny, 80 min.
Najczęstsze pytania
Czy introwertyk to osoba aspołeczna?
Nie. Introwersja to cecha temperamentu: potrzeba ciszy i czasu w samotności, żeby odpocząć po kontaktach z ludźmi. Osoba introwertyczna może mieć bliskie relacje i szanować zasady, tylko woli mniejsze grupy i spokojniejsze formy kontaktu. Z aspołecznością w sensie klinicznym nie ma to związku.
Czy osobowość dyssocjalną można leczyć?
To trudny obszar i nie ma tu szybkich rozwiązań, ale część osób korzysta z terapii, zwłaszcza gdy sama chce coś zmienić. Pracuje się wtedy nad kontrolą impulsów, rozpoznawaniem emocji i konsekwencji oraz nad relacjami. Ważne jest też leczenie trudności, które często współwystępują, na przykład uzależnienia.
Powiązane obszary
Ten opis ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji ze specjalistą.
