Złość i agresja
Wybuchy złości, których potem żałujesz, i agresja raniąca bliskich. Skąd się biorą i jak nauczyć się panować nad złością, zanim ona przejmie kontrolę.
Złość i agresja: co warto wiedzieć
Złość jest naturalną emocją. Informuje, że ktoś przekroczył nasze granice albo że dzieje się coś niesprawiedliwego, i daje energię do działania. Problem pojawia się wtedy, gdy złość jest bardzo częsta, nieproporcjonalnie silna lub wymyka się spod kontroli i przechodzi w agresję: krzyk, obrażanie, niszczenie rzeczy czy przemoc wobec innych.
Za wybuchami złości często stoją inne trudności: przewlekły stres i przemęczenie, nierozwiązane konflikty, trudne doświadczenia z przeszłości, depresja, ADHD albo nadużywanie alkoholu. Wiele osób po wybuchu czuje wstyd i obiecuje sobie, że to się nie powtórzy, ale bez zrozumienia mechanizmu trudno zmienić schemat. Panowania nad złością można się nauczyć.
Jak może się przejawiać
- Wybuchy złości o drobiazgi, po których przychodzą wstyd lub poczucie winy.
- Krzyk, obrażanie, trzaskanie drzwiami lub niszczenie rzeczy w kłótni.
- Długo utrzymująca się irytacja i rozpamiętywanie krzywd.
- Napięcie w ciele: zaciśnięte pięści i szczęki, przyspieszone bicie serca, uczucie gorąca.
- Bliscy, którzy zaczynają bać się Twoich reakcji albo unikają trudnych tematów.
- Problemy w pracy lub z prawem związane z zachowaniem w złości.
Jak pomagamy
Praca zaczyna się od sytuacji, w których złość wymyka się spod kontroli: co je poprzedza, co wtedy myślisz i czujesz w ciele, jakie są skutki. Programy pracy ze złością oparte na terapii poznawczo-behawioralnej mają dobre oparcie w badaniach. Uczysz się w nich rozpoznawać wczesne sygnały narastania złości, robić przerwę, zanim dojdzie do wybuchu, i wyrażać sprzeciw w sposób, który nikogo nie krzywdzi.
Jeśli za złością stoją inne trudności, na przykład depresja, ADHD, trauma czy alkohol, terapia obejmuje także je. Gdy złość przechodzi w przemoc wobec bliskich, najważniejsze jest ich bezpieczeństwo. W Polsce działają też programy korekcyjno-edukacyjne dla osób stosujących przemoc domową, które mogą uzupełniać psychoterapię.
Kiedy szukać pomocy od razu
Jeśli czujesz, że za chwilę możesz zrobić komuś krzywdę, w miarę możliwości wyjdź z sytuacji i zadzwoń pod numer alarmowy. Gdy ktoś jest w niebezpieczeństwie, jego bezpieczeństwo jest ważniejsze niż czekanie na wizytę.
Nurty, które mogą pomóc
Sposób pracy specjalista dobiera do osoby i jej sytuacji.
Terapia poznawczo-behawioralna
Ustrukturyzowana praca nad tym, jak myśli, emocje i zachowania wpływają na siebie nawzajem. Jeden z najlepiej zbadanych nurtów psychoterapii.
Terapia dialektyczno-behawioralna
Terapia dla osób, które bardzo intensywnie przeżywają emocje. Łączy akceptację z nauką umiejętności regulacji emocji i radzenia sobie w kryzysie.
Usługi
- Konsultacja psychologicznaPierwsze spotkanie z psychologiem, podczas którego omówimy Twoje potrzeby i zaplanujemy dalsze kroki.
- Psychoterapia w nurcie poznawczo-behawioralnym (CBT)Psychoterapia w nurcie poznawczo-behawioralnym (CBT) w Gdańsku - skuteczna metoda pracy nad myślami, emocjami i zachowaniami. Sesje 50 min.
- Psychoterapia indywidualnaPsychoterapia indywidualna w Gdańsku - regularne spotkania terapeutyczne nastawione na głębszą pracę nad emocjami i wzorcami myślenia.
Najczęstsze pytania
Czy pomaga „wyładowanie” złości, na przykład uderzanie w poduszkę?
Badania nad takim odreagowywaniem pokazują, że zwykle nie zmniejsza ono złości, a może ją podtrzymywać. Lepiej sprawdzają się sposoby, które obniżają pobudzenie: przerwa, spokojny, wolniejszy oddech, rozluźnienie mięśni, a dopiero potem rozmowa o tym, co się wydarzyło.
Czy wybuchy złości mogą mieć związek z ADHD lub depresją?
Tak. Drażliwość i trudność z hamowaniem reakcji mogą towarzyszyć między innymi ADHD, depresji, przewlekłemu stresowi czy nadużywaniu alkoholu. Dlatego na konsultacji przygląda się szerszemu obrazowi, a nie tylko samym wybuchom.
Powiązane obszary
Ten opis ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji ze specjalistą.
