Zaburzenia psychiczne
Czym są zaburzenia psychiczne, kiedy trudności to coś więcej niż gorszy okres i od czego zacząć: psycholog, psychoterapeuta czy psychiatra.
Zaburzenia psychiczne: co warto wiedzieć
Zaburzenia psychiczne to stany, w których zmiany w myśleniu, emocjach lub zachowaniu są na tyle nasilone i długotrwałe, że wyraźnie utrudniają codzienne funkcjonowanie albo powodują duże cierpienie. Należą do nich między innymi depresja, zaburzenia lękowe, zaburzenia odżywiania, uzależnienia, zaburzenia osobowości i choroby psychotyczne. Opisują je klasyfikacje ICD-11 i DSM-5, ale w praktyce ważniejsze od nazwy jest to, jak żyje Ci się na co dzień.
Zaburzenia psychiczne są częste i mogą dotknąć każdego, niezależnie od wieku, wykształcenia czy siły charakteru. Zwykle wynikają z połączenia czynników biologicznych, doświadczeń życiowych i aktualnych obciążeń. Wiele z nich można skutecznie leczyć, a wcześniejsze sięgnięcie po pomoc często ułatwia zatrzymanie narastania trudności.
Jak może się przejawiać
- Od kilku tygodni czujesz się wyraźnie inaczej niż zwykle: smutniej, bardziej niespokojnie lub drażliwie.
- Sen, apetyt albo poziom sił zmieniają się bez wyraźnej przyczyny.
- Wycofujesz się z kontaktów i z rzeczy, które dawały Ci radość.
- Trudno Ci się skupić, podejmować decyzje i wywiązywać z obowiązków.
- Coraz częściej sięgasz po alkohol, leki lub inne substancje, żeby sobie poradzić.
- Bliscy zauważają zmianę w Twoim zachowaniu i martwią się o Ciebie.
Jak pomagamy
Jeśli nie wiesz, od czego zacząć, możesz umówić bezpłatną wizytę wstępną. To krótkie spotkanie zapoznawcze, na którym poznasz psychologa lub terapeutę, opowiesz o swoich potrzebach i dowiesz się, jak może wyglądać współpraca. Podczas konsultacji psychologicznej specjalista oceni, co się dzieje, w razie potrzeby wykorzysta kwestionariusze lub ustrukturalizowany wywiad kliniczny SCID-5-CV i zaproponuje dalsze kroki: psychoterapię, psychoedukację, interwencję kryzysową albo konsultację lekarską.
Psycholog i psychoterapeuta nie przepisują leków ani nie wystawiają zwolnień lekarskich. Lekarz psychiatra jest potrzebny, gdy objawy są bardzo nasilone, pojawiają się myśli samobójcze, objawy psychotyczne lub mania, a także gdy rozważasz leczenie farmakologiczne. Do psychiatry w ramach NFZ nie potrzebujesz skierowania.
Kiedy szukać pomocy od razu
Myśli o odebraniu sobie życia, utrata kontaktu z rzeczywistością albo nagłe, silne pogorszenie stanu psychicznego to sytuacje, w których nie czeka się na planową wizytę. Zgłoś się wtedy do izby przyjęć szpitala psychiatrycznego lub wezwij pogotowie.
Sprawdź się
Bezpłatne testy przesiewowe online. Wynik nie jest diagnozą, ale może pomóc w rozmowie ze specjalistą.
Test K-10 - Skala Dystresu Psychicznego Kesslera
Oceń poziom dystresu psychicznego i ogólnego napięcia emocjonalnego za pomocą 10 pytań.
ok. 4 min
Test PHQ-4 - Przesiew Depresji i Lęku
Czteropytaniowy test przesiewowy oceniający jednocześnie objawy depresji i lęku.
ok. 2 min
Nurty, które mogą pomóc
Sposób pracy specjalista dobiera do osoby i jej sytuacji.
Terapia poznawczo-behawioralna
Ustrukturyzowana praca nad tym, jak myśli, emocje i zachowania wpływają na siebie nawzajem. Jeden z najlepiej zbadanych nurtów psychoterapii.
Psychoterapia psychodynamiczna
Terapia, która pomaga zrozumieć, jak wcześniejsze doświadczenia i nieuświadomione wzorce w relacjach wpływają na to, co przeżywasz dziś.
Psychoterapia integratywna
Podejście, które łączy sprawdzone elementy różnych nurtów w jeden spójny plan pracy, dopasowany do Twoich trudności, potrzeb i celów.
Psychoterapia systemowa
Podejście, które widzi trudności w kontekście relacji w rodzinie lub związku i szuka zmiany w tym, jak bliskie osoby na siebie wpływają.
Usługi
- Bezpłatna rozmowa wstępna przez telefon10 minut rozmowy przez telefon. Opowiedz o swoich potrzebach i sprawdź, jak może wyglądać współpraca. Bez opłat i zobowiązań. To rozmowa zapoznawcza, nie konsultacja diagnostyczna ani terapia.
- Konsultacja psychologicznaPierwsze spotkanie z psychologiem, podczas którego omówimy Twoje potrzeby i zaplanujemy dalsze kroki.
- PsychoterapiaPsychoterapia w Trójmieście - regularna praca z psychoterapeutą nad emocjami, wzorcami i relacjami. Stacjonarnie i online. Sesje 50 min.
- Interwencja kryzysowaNatychmiastowe wsparcie psychologiczne w sytuacji kryzysu - utrata bliskiej osoby, trauma, nagły kryzys emocjonalny.
Najczęstsze pytania
Psycholog, psychoterapeuta czy psychiatra: do kogo iść najpierw?
Psychiatra jest lekarzem: stawia rozpoznania medyczne i może przepisać leki. Psycholog prowadzi konsultacje, diagnozę psychologiczną i wsparcie, a psychoterapeuta po kilkuletnim szkoleniu prowadzi regularną psychoterapię. Przy bardzo nasilonych objawach zacznij od psychiatry, a w pozostałych sytuacjach dobrym pierwszym krokiem jest konsultacja psychologiczna.
Czy zaburzenie psychiczne jest na całe życie?
To zależy od rodzaju zaburzenia. Wiele trudności, na przykład epizod depresji czy zaburzenie adaptacyjne, mija po leczeniu lub z czasem, a inne mają przebieg przewlekły lub nawracający i wymagają dłuższej opieki. Nawet wtedy regularne leczenie pozwala wielu osobom stabilnie pracować i budować relacje.
Czy test online powie mi, czy mam zaburzenie?
Testy przesiewowe, takie jak K-10 czy PHQ-4, pomagają ocenić nasilenie objawów i zdecydować, czy warto skonsultować się ze specjalistą. Nie stawiają jednak rozpoznania. Wynik najlepiej omówić z psychologiem lub lekarzem.
Powiązane obszary
Ten opis ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji ze specjalistą.
