Anhedonia - co to jest, objawy i jak leczyć

Anhedonia — co to jest, objawy i jak leczyć

Rzeczy, które kiedyś sprawiały radość — muzyka, spotkania, jedzenie, hobby — przestają cokolwiek dawać. Nie chodzi o smutek, lecz o pustkę i obojętność. To anhedonia, czyli utrata zdolności odczuwania przyjemności. Jest jednym z podstawowych objawów depresji, ale występuje też w innych stanach i zawsze zasługuje na uwagę.

Co to jest anhedonia?

Anhedonia to znaczące zmniejszenie lub całkowita utrata zdolności do przeżywania przyjemności z aktywności, które wcześniej ją dawały. Osoba może pamiętać, że coś „powinno” cieszyć, ale nie odczuwa tego. To nie kwestia lenistwa czy braku dobrej woli, lecz zmiana w sposobie, w jaki mózg przetwarza nagrodę.

Rodzaje anhedonii

• Anhedonia konsumacyjna — brak przyjemności w chwili, gdy coś się dzieje (np. z ulubionego posiłku)
• Anhedonia motywacyjna — brak chęci i energii, by w ogóle podjąć aktywność, która kiedyś cieszyła
• Anhedonia społeczna — utrata satysfakcji z kontaktu z innymi ludźmi

W jakich stanach występuje?

Anhedonia jest przede wszystkim rdzennym objawem depresji — więcej piszemy w artykule o objawach depresji. Pojawia się jednak także w innych sytuacjach:

• Przewlekły stres i wypalenie — długotrwałe wyczerpanie wygasza zdolność do radości
• Zaburzenia lękowe — napięcie i unikanie ograniczają dostęp do przyjemności
• Zaburzenia psychotyczne i inne stany kliniczne
• Niektóre choroby somatyczne i skutki leczenia

Dlaczego pojawia się anhedonia?

Za odczuwanie przyjemności odpowiada w mózgu tak zwany układ nagrody, w którym istotną rolę odgrywa dopamina. W depresji i przewlekłym stresie działanie tego układu zostaje zaburzone — sygnały nagrody słabną, a codzienne aktywności przestają „wynagradzać”. To fizjologiczna zmiana, którą można odwrócić.

Jak leczyć anhedonię

Ponieważ anhedonia jest najczęściej objawem szerszego problemu, leczy się ją, pracując nad jego źródłem. Terapia poznawczo-behawioralna stosuje między innymi aktywizację behawioralną — stopniowe, zaplanowane wprowadzanie aktywności, które z czasem przywracają zdolność odczuwania satysfakcji, nawet jeśli na początku „nic nie dają”.

Psychoterapia indywidualna pomaga zrozumieć kontekst, w którym pojawiła się anhedonia, a gdy podłożem jest depresja, skuteczne bywa połączenie terapii z leczeniem psychiatrycznym. Jeśli anhedonii towarzyszy poczucie braku sensu, pomocny będzie też artykuł o tym, co robić, gdy pojawia się kryzys i myśli rezygnacyjne.

Kiedy szukać pomocy

Jeśli utrata przyjemności utrzymuje się dłużej niż dwa tygodnie i obejmuje większość aktywności, warto skorzystać ze wsparcia. Konsultacja psychologiczna pozwoli ustalić przyczynę i zaplanować leczenie. W Centrum Psychologicznym Sztuka Harmonii w Gdańsku i Gdyni pomagamy osobom, które utraciły radość i napęd życiowy. Pracujemy metodami o udowodnionej skuteczności, by stopniowo przywrócić kontakt z tym, co ważne i przyjemne.

Zadzwoń i umów się na wizytę: 732 059 980