Uzależnienie
Gdy substancja albo zachowanie przestaje być wyborem i staje się przymusem. Jak rozpoznać uzależnienie i gdzie szukać pomocy dla siebie lub bliskich.
Uzależnienie: co warto wiedzieć
Uzależnienie to stan, w którym coraz trudniej kontrolować sięganie po substancję, na przykład alkohol, nikotynę, leki czy narkotyki, albo powtarzanie jakiegoś zachowania, takiego jak hazard, granie czy zakupy. To, co na początku przynosiło ulgę lub przyjemność, z czasem zajmuje coraz więcej miejsca, a szkody dla zdrowia, pracy i relacji rosną mimo prób ograniczenia.
Współczesna wiedza opisuje uzależnienie jako zaburzenie, w którym zmienia się działanie układu nagrody w mózgu, a nie jako słabość charakteru czy brak silnej woli. To ważne, bo wstyd i samoobwinianie często opóźniają sięgnięcie po pomoc. Zawstydzanie rzadko pomaga przestać, częściej pomaga zrozumienie własnego mechanizmu i konkretny plan.
Jak może się przejawiać
- Myślisz o substancji lub zachowaniu znacznie częściej niż kiedyś i planujesz pod tym kątem dzień.
- Sięgasz po więcej albo na dłużej, niż zamierzasz.
- Kolejne postanowienia „od poniedziałku” kończą się powrotem do starego schematu.
- Bez tego pojawiają się rozdrażnienie, niepokój, problemy ze snem albo objawy fizyczne.
- Ukrywasz skalę problemu przed bliskimi, a czasem także przed sobą.
- Rezygnujesz z rzeczy, które były ważne, choć rosną szkody w pracy, finansach lub zdrowiu.
Jak pomagamy
Na pierwszej konsultacji psycholog pomaga uporządkować, z czym się mierzysz, jak bardzo wpływa to na codzienność i czego chcesz. Wsparcie psychologiczne może dotyczyć budowania motywacji do zmiany, rozpoznawania sytuacji wysokiego ryzyka, radzenia sobie z nawrotami oraz pracy nad tym, co leży u podłoża, na przykład nad lękiem, napięciem czy trudnymi doświadczeniami. Z pomocy mogą skorzystać także bliscy osoby uzależnionej.
Nasze centrum nie prowadzi programu terapii uzależnień ani detoksu. Przy nasilonym uzależnieniu od alkoholu, leków lub narkotyków podstawą leczenia jest placówka leczenia uzależnień, czyli poradnia, oddział lub ośrodek, a odstawianie substancji powinno odbywać się pod opieką lekarza, bo bywa niebezpieczne. Wsparcie psychologiczne może wtedy uzupełniać leczenie albo pomagać po jego zakończeniu.
Kiedy szukać pomocy od razu
Jeśli po odstawieniu substancji pojawiają się drgawki, silne drżenie, splątanie lub omamy albo podejrzewasz przedawkowanie, wezwij pogotowie. Nie czekaj też na wizytę, gdy pojawiają się myśli o odebraniu sobie życia.
Sprawdź się
Bezpłatne testy przesiewowe online. Wynik nie jest diagnozą, ale może pomóc w rozmowie ze specjalistą.
Test AUDIT - Ocena Problemów Alkoholowych
Test WHO oceniający wzorce picia alkoholu i ryzyko problemów alkoholowych.
ok. 4 min
Test CAGE - Szybki Przesiew Problemów Alkoholowych
Czteropytaniowy szybki test przesiewowy oceniający ryzyko problemów z alkoholem.
ok. 1 min
Nurty, które mogą pomóc
Sposób pracy specjalista dobiera do osoby i jej sytuacji.
Terapia poznawczo-behawioralna
Ustrukturyzowana praca nad tym, jak myśli, emocje i zachowania wpływają na siebie nawzajem. Jeden z najlepiej zbadanych nurtów psychoterapii.
Terapia skoncentrowana na rozwiązaniach
Krótkoterminowe podejście, które skupia się mniej na analizie problemu, a bardziej na Twoich celach, zasobach i tym, co już choć trochę działa.
Terapia akceptacji i zaangażowania
Nurt trzeciej fali CBT. Zamiast walczyć z trudnymi myślami i uczuciami, uczysz się dawać im miejsce i działać zgodnie z tym, co dla Ciebie ważne.
Psychoterapia systemowa
Podejście, które widzi trudności w kontekście relacji w rodzinie lub związku i szuka zmiany w tym, jak bliskie osoby na siebie wpływają.
Usługi
- Konsultacja psychologicznaPierwsze spotkanie z psychologiem, podczas którego omówimy Twoje potrzeby i zaplanujemy dalsze kroki.
- Psychoterapia indywidualnaPsychoterapia indywidualna w Gdańsku - regularne spotkania terapeutyczne nastawione na głębszą pracę nad emocjami i wzorcami myślenia.
- Terapia rodzinnaTerapia rodzinna w Gdańsku - wspólna praca nad komunikacją, rolami i relacjami w rodzinie. Sesje z udziałem członków rodziny, 80 min.
Najczęstsze pytania
Czy z uzależnieniem można poradzić sobie bez ośrodka?
To zależy od rodzaju i nasilenia uzależnienia. Część osób, zwłaszcza przy uzależnieniach od zachowań, korzysta z pomocy ambulatoryjnej, czyli regularnych spotkań bez pobytu w ośrodku. Przy uzależnieniu od alkoholu lub innych substancji decyzję o formie leczenia najlepiej oprzeć na ocenie w placówce leczenia uzależnień.
Bliska osoba nie chce się leczyć. Co mogę zrobić?
Możesz zacząć od siebie: zadbać o własne granice, bezpieczeństwo i wsparcie. Badania nad programami dla rodzin, takimi jak CRAFT, pokazują, że zmiana sposobu reagowania bliskich może zwiększyć szansę, że osoba uzależniona podejmie leczenie. Psycholog pomoże Ci rozmawiać bez oskarżeń i nie przejmować odpowiedzialności za cudze wybory.
Powiązane obszary
Ten opis ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji ze specjalistą.
