Spektrum autyzmu
Inny sposób komunikowania się i odbierania bodźców, obecny od dzieciństwa. Jak wygląda diagnoza autyzmu i jakie wsparcie pomaga dzieciom i dorosłym.
Spektrum autyzmu: co warto wiedzieć
Spektrum autyzmu, w klasyfikacjach opisywane jako zaburzenie ze spektrum autyzmu, to neurorozwojowa odmienność w sposobie komunikowania się, nawiązywania relacji i przetwarzania bodźców. Słowo „spektrum” podkreśla, że każda osoba w spektrum jest inna: jedna potrzebuje wsparcia w mowie i codziennych czynnościach, inna świetnie radzi sobie w pracy, ale po dniu wśród ludzi jest zupełnie wyczerpana.
Cechy spektrum są obecne od wczesnego dzieciństwa, ale nie zawsze widać je od razu. Część osób, często dziewczęta i kobiety, uczy się maskować trudności, naśladując zachowania innych, co kosztuje wiele wysiłku. Diagnoza w dorosłości bywa wtedy ulgą, bo pozwala zrozumieć własną historię i lepiej dopasować otoczenie do swoich potrzeb.
Jak może się przejawiać
- Rozmowy towarzyskie i niepisane reguły społeczne wymagają od Ciebie dużego wysiłku i analizy.
- Głośne dźwięki, ostre światło, zapachy czy faktura ubrań potrafią bardzo przeszkadzać.
- Zmiana planów wytrąca Cię z równowagi, a stałe rytuały dają poczucie bezpieczeństwa.
- Masz intensywne, długotrwałe zainteresowania, którym potrafisz poświęcić bardzo dużo czasu.
- Po dniu pełnym kontaktów potrzebujesz długiego odpoczynku w samotności.
- U małych dzieci sygnałem może być słaba reakcja na imię, rzadkie pokazywanie czegoś dorosłym albo opóźniony rozwój mowy.
Jak pomagamy
W naszym centrum możliwa jest diagnoza psychologiczna w kierunku spektrum autyzmu. Jej częścią bywa badanie ADOS-2, czyli standaryzowana obserwacja dopasowana do wieku i poziomu rozwoju mowy, którą przeprowadza się u dzieci, młodzieży i dorosłych. Pełny proces obejmuje też wywiad rozwojowy i kończy się pisemną opinią, bo sam wynik ADOS-2 nie przesądza o rozpoznaniu.
Wsparcie po diagnozie zależy od wieku i potrzeb: rodzice mogą skorzystać z konsultacji rodzicielskich, dzieci i nastolatki z konsultacji psychologicznych, a dorośli z psychoterapii skupionej na lęku, przeciążeniu czy relacjach. Psychoedukacja pomaga zrozumieć spektrum całej rodzinie. Rozpoznanie medyczne, potrzebne na przykład do części orzeczeń, stawia lekarz, najczęściej psychiatra, a opinia psychologiczna jest dla niego ważnym źródłem informacji.
Nurty, które mogą pomóc
Sposób pracy specjalista dobiera do osoby i jej sytuacji.
Terapia poznawczo-behawioralna
Ustrukturyzowana praca nad tym, jak myśli, emocje i zachowania wpływają na siebie nawzajem. Jeden z najlepiej zbadanych nurtów psychoterapii.
Psychoterapia systemowa
Podejście, które widzi trudności w kontekście relacji w rodzinie lub związku i szuka zmiany w tym, jak bliskie osoby na siebie wpływają.
Usługi
- Konsultacja psychologiczna dzieciKonsultacja psychologiczna dla dzieci w Gdańsku - diagnoza trudności emocjonalnych, behawioralnych i rozwojowych. Spotkanie 50 min.
- Konsultacje rodzicielskieSpotkania dla rodziców szukających wsparcia w wychowaniu, komunikacji z dzieckiem i rozwiązywaniu trudności rodzicielskich.
- Konsultacja psychologicznaPierwsze spotkanie z psychologiem, podczas którego omówimy Twoje potrzeby i zaplanujemy dalsze kroki.
- PsychoedukacjaEdukacja psychologiczna dla osób chcących lepiej rozumieć swoje emocje, zachowania i mechanizmy psychologiczne.
Najczęstsze pytania
Czy diagnoza autyzmu jest możliwa w dorosłości?
Tak. Diagnoza dorosłych opiera się na obecnym funkcjonowaniu i na wywiadzie o dzieciństwie, dlatego pomocne bywają informacje od rodziców lub rodzeństwa i dawne dokumenty, na przykład opinie ze szkoły. Bywa, że dorosły zaczyna przyglądać się sobie dopiero wtedy, gdy autyzm zostaje rozpoznany u jego dziecka albo gdy długie maskowanie prowadzi do wyczerpania.
Czy autyzm i ADHD mogą występować razem?
Tak, spektrum autyzmu i ADHD często współwystępują, a część trudności, na przykład z organizacją dnia czy przeciążeniem bodźcami, może wynikać z obu. Rozpoznanie jednego nie wyklucza drugiego, dlatego w diagnozie warto brać pod uwagę oba obszary.
Czy autyzm się leczy?
Autyzmu nie traktuje się jak choroby, którą można wyleczyć. Wsparcie ma pomagać w komunikacji, samodzielności i radzeniu sobie z przeciążeniem, a także zająć się tym, co często mu towarzyszy, na przykład lękiem czy obniżonym nastrojem. Dużo zmienia też zrozumienie i dostosowanie otoczenia.
Powiązane obszary
Ten opis ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji ze specjalistą.
