AuDHD - gdy spektrum autyzmu i ADHD występują razem

AuDHD to określenie, którym opisuje się współwystępowanie spektrum autyzmu i ADHD u tej samej osoby. Przez lata klasyfikacje medyczne nie pozwalały rozpoznać obu stanów jednocześnie, a badań nad osobami z oboma rozpoznaniami wciąż jest niewiele (Young i in., 2020).

AuDHD - co to jest?

Nazwa AuDHD łączy angielskie słowo autism (autyzm) ze skrótem ADHD. Nie jest to diagnoza: w klasyfikacji ICD-11 nie ma takiej kategorii, a osoba, której to dotyczy, ma dwa odrębne rozpoznania - spektrum autyzmu i ADHD (Craddock, 2026; WHO, 2024). Badaczka Emma Craddock, sama autystyczna kobieta z ADHD, używa angielskich określeń autistic and ADHD woman i AuDHD. Wyjaśnia, że choć są gramatycznie niepoprawne, odpowiadają preferencjom społeczności: łączą oba stany i stawiają tożsamość na pierwszym miejscu (Craddock, 2024, 2026).

Czy można mieć autyzm i ADHD naraz?

Tak. Starsze klasyfikacje, DSM-IV i ICD-10, traktowały oba rozpoznania jako wzajemnie się wykluczające (Hours i in., 2022). W ICD-10 z zaburzeń hiperkinetycznych (F90), do których należy ADHD, wyłączono całościowe zaburzenia rozwojowe (F84), w tym autyzm (WHO, 2019). Zmieniło się to w 2013 r. wraz z amerykańską klasyfikacją DSM-5, która dopuściła rozpoznanie obu zaburzeń, bo ich objawy współwystępują (American Psychiatric Association, 2013a, 2013b).

Również według ICD-11 spektrum autyzmu i ADHD mogą współwystępować i można rozpoznać oba (WHO, 2024). W Polsce w ochronie zdrowia nadal korzysta się z ICD-10, a wdrożenie ICD-11 jest w przygotowaniu (Centrum e-Zdrowia, b.d.). Jeśli zastanawiasz się, jak rozpoznania zostaną zapisane w Twojej dokumentacji, zapytaj o to osobę prowadzącą diagnozę.

Jak często autyzm i ADHD występują razem?

Często, choć szacunki bardzo się różnią. W metaanalizie 96 badań średnio 28% osób w spektrum autyzmu (przedział ufności 95%: 25-32%) miało ADHD, a w badaniach na próbach klinicznych szacunki współwystępujących zaburzeń były wyższe niż w badaniach populacyjnych i rejestrowych (Lai i in., 2019). Inna metaanaliza, obejmująca 63 prace, wskazała, że ADHD występuje obecnie u 38,5% osób w spektrum, a w ciągu życia u 40,2% (Rong i in., 2021).

W drugą stronę: w metaanalizie 22 publikacji średnio 21% dzieci i nastolatków z ADHD osiągało próg dla spektrum autyzmu (Hollingdale i in., 2020). W poszczególnych badaniach odsetki wahają się od 10 do 90%, a część badaczy pyta, czy problemy z uwagą u osób autystycznych zawsze oznaczają ADHD, czy bywają cechą samego autyzmu (Hours i in., 2022). Liczby warto więc traktować orientacyjnie.

Czy AuDHD jest dziedziczne?

Szacunki odziedziczalności obu stanów są wysokie: 70-80% dla ADHD i od 37 do ponad 90% dla autyzmu (Young i in., 2020). W szwedzkim badaniu rejestrowym, obejmującym blisko 1,9 mln ludzi, osoby w spektrum autyzmu miały wielokrotnie częściej rozpoznane ADHD niż pozostałe (iloraz szans 22,33), a ryzyko ADHD było podwyższone także u ich krewnych, najbardziej u bliźniąt jednojajowych. Według autorów przemawia to za wspólnym podłożem genetycznym obu stanów (Ghirardi i in., 2018).

Autyzm a ADHD - podobieństwa i różnice

Według ICD-11 u osób w spektrum autyzmu często obserwuje się nietypową uwagę (nadmierne skupienie albo łatwe rozpraszanie się), impulsywność i nadruchliwość. Osoby z samym ADHD nie mają jednak utrzymujących się trudności w komunikacji społecznej i wzajemnych interakcjach ani sztywnych, powtarzalnych wzorców zachowań i zainteresowań, które definiują autyzm (WHO, 2024).

Czym różnią się autyzm i ADHD w praktyce?

• Uwaga. W ADHD trudno skupić się na zadaniach, które nie dają silnej stymulacji ani nagrody, łatwo się rozproszyć i zapomnieć o codziennych sprawach. W autyzmie uwaga bywa też nadmiernie skupiona, a jednym z przejawów może być silne zaabsorbowanie szczególnymi zainteresowaniami (WHO, 2024).
• Rutyna. W autyzmie nawet drobne zmiany w znanym otoczeniu mogą wywoływać silny niepokój, a rutyny bywają przestrzegane bardzo sztywnie, np. stałe trasy czy pory posiłków. W ADHD na pierwszym planie są nieuwaga, nadruchliwość i impulsywność, np. decyzje podejmowane bez zastanowienia nad ryzykiem (WHO, 2024).
• Bodźce. W autyzmie może występować nadwrażliwość lub obniżona wrażliwość na dźwięki, światło, faktury ubrań i jedzenia, zapachy czy ból (WHO, 2024).
• Rozmowa. Osoba z ADHD może mówić dużo, przeskakiwać z tematu na temat i przerywać innym. Osoba autystyczna też może zdominować rozmowę, ale skupia ją na swoim szczególnym zainteresowaniu i wraca do niego, gdy rozmówca próbuje zmienić temat (Young i in., 2020).

U osoby z oboma rozpoznaniami te cechy mogą się łączyć, a objawy ADHD mogą tak dominować, że część cech autyzmu staje się mniej widoczna (WHO, 2024; Young i in., 2020). Kobiety, z którymi Craddock przeprowadziła wywiady przez e-mail, opisywały, że oba stany czasem się ścierają, a czasem równoważą. Jedna z nich pisała, że autyzm budzi w niej potrzebę porządku, struktury i rutyny, a ADHD ciągnie ją ku nowości i różnorodności. Dlatego wciąż wprowadza nowe rutyny i nawyki, ale nie potrafi przy nich wytrwać, bo traci motywację i się nudzi (Craddock, 2026). To relacje sześciu kobiet, a nie wyniki, które można uogólniać.

Objawy AuDHD u dorosłych

Nie ma osobnej listy objawów AuDHD. Osoba z oboma rozpoznaniami spełnia kryteria każdego z nich. Na co dzień mogą u niej występować jednocześnie np. trudności z uwagą, organizacją i impulsywnością oraz trudności w relacjach, potrzeba przewidywalności i nadwrażliwość na bodźce (WHO, 2024; Young i in., 2020). Więcej przeczytasz w artykułach o objawach ADHD u dorosłych i autyzmie u dorosłych.

Według ICD-11 zarówno autyzm, jak i ADHD mogą zostać zauważone dopiero wtedy, gdy wymagania otoczenia przerastają możliwości kompensowania trudności, czasem w okresie dojrzewania lub w dorosłości. W znacznej części przypadków, zwłaszcza u nastolatków i dorosłych, osoby w spektrum autyzmu trafiają do specjalisty najpierw z powodu innego zaburzenia, często depresji (WHO, 2024).

Maskowanie, czyli ukrywanie trudności

Kamuflowanie, potocznie nazywane maskowaniem, łączy ukrywanie cech autyzmu z kompensowaniem trudności w kontaktach z ludźmi. W badaniu z udziałem 92 dorosłych w spektrum uczestnicy robili to, by się dopasować i nawiązać relacje, a wśród skutków wymieniali wyczerpanie i zagrożenie dla obrazu samego siebie (Hull i in., 2017). ICD-11 zauważa, że stały wysiłek kompensowania objawów, być może częstszy u kobiet, bywa szkodliwy dla zdrowia psychicznego (WHO, 2024).

Strategie wypracowują też dorośli z ADHD, np. pilnują się, by nie wiercić się podczas ważnego spotkania. Utrzymywanie takiej fasady kosztuje dużo wysiłku i może wywoływać zmęczenie oraz stres, a podczas diagnozy - prowadzić do niedoszacowania trudności (Young i in., 2020). Nie wszyscy badacze zgadzają się jednak, że pojęcie kamuflowania można wprost przenieść z autyzmu na ADHD (Adamou, 2026).

Wypalenie autystyczne

Dorośli autystyczni często mówią o wypaleniu autystycznym. Na podstawie wywiadów i źródeł internetowych badacze opisali je jako długotrwałe (zwykle co najmniej 3-miesięczne) wyczerpanie, utratę umiejętności i obniżoną tolerancję na bodźce, wynikające z przewlekłego stresu i rozdźwięku między oczekiwaniami a możliwościami przy braku wsparcia. Uczestnicy opisywali poważne skutki, w tym zachowania samobójcze, a z wychodzeniem z wypalenia wiązali akceptację i wsparcie innych, czas wolny lub obniżenie oczekiwań oraz działanie w zgodzie ze swoim autyzmem, bez maskowania (Raymaker i in., 2020).

Autorzy obu prac uważają, że wypalenie autystyczne różni się od wypalenia zawodowego i od depresji, choć potrzeba dalszych badań, by to potwierdzić (Higgins i in., 2021; Raymaker i in., 2020). Obie prace dotyczyły osób autystycznych ogółem, a nie konkretnie osób z AuDHD. O wyczerpaniu związanym z pracą przeczytasz na stronie o wypaleniu zawodowym.

Nastolatki w spektrum autyzmu częściej niż rówieśnicy mają myśli i plany samobójcze, a podobne dane dotyczą osób z ADHD (Young i in., 2020). Jeśli Ty lub ktoś bliski myśli o odebraniu sobie życia, nie zostawaj z tym w samotności. W sytuacji zagrożenia życia dzwoń pod 112. Całodobowo i bezpłatnie działają Centrum Wsparcia (800 70 2222) i telefon wsparcia emocjonalnego dla dorosłych 116 123, a dzieci i młodzież mogą dzwonić pod 116 111. Więcej informacji znajdziesz na stronach o myślach samobójczych i interwencji kryzysowej.

ADHD i autyzm u kobiet

U dziewcząt zarówno ADHD, jak i autyzm mogą pozostawać niedostatecznie rozpoznane, a normy wielu kwestionariuszy opracowano głównie na próbach męskich (Young i in., 2020). Według NICE dziewczęta i kobiety z ADHD są rzadziej kierowane na diagnozę i mogą częściej otrzymywać błędne rozpoznanie innego zaburzenia psychicznego lub neurorozwojowego (NICE, 2018).

ICD-11 podaje, że dziewczęta z ADHD częściej mają objawy nieuwagi, a chłopcy - nadruchliwości i impulsywności. Autyzm rozpoznaje się u mężczyzn cztery razy częściej niż u kobiet, u których obserwuje się zwykle mniej sztywnych, powtarzalnych zainteresowań i zachowań (WHO, 2024). W jednym z badań dzieci i nastolatki, u których najpierw rozpoznano ADHD, otrzymywały diagnozę autyzmu później niż rówieśnicy bez wcześniejszego rozpoznania ADHD: chłopcy średnio o 1,5 roku, a dziewczęta o 2,6 roku (Kentrou i in., 2019).

Wśród 119 dziewcząt w wieku 11-14 lat, w tym 70 z autyzmem, ADHD lub rozwojowym zaburzeniem koordynacji, silniejsze kamuflowanie wiązało się z wyższym poziomem lęku i objawów depresji (McKinney i in., 2024). Sześć kobiet, które oba rozpoznania otrzymały w dorosłości, opisywało w wywiadach koszty maskowania i lata bez diagnozy lub z błędnymi rozpoznaniami. Z ich relacji wynika, że wpływ hormonów nasilał trudności, a menopauza lub okres okołomenopauzalny często skłaniały je do szukania diagnozy (Craddock, 2024). Więcej przeczytasz w artykule o ADHD u kobiet.

Jak zachowuje się dziecko z autyzmem i ADHD?

U dziecka z oboma rozpoznaniami mogą występować jednocześnie objawy ADHD, np. kłopot z usiedzeniem w miejscu, wyrywanie się z odpowiedzią i przerywanie innym, oraz cechy autyzmu, np. trudności w relacjach z rówieśnikami, silny niepokój przy drobnych zmianach czy nadwrażliwość na dźwięki i faktury ubrań (WHO, 2024; Young i in., 2020). Zobacz też artykuły o ADHD u dzieci i objawach spektrum autyzmu.

U dzieci z nasilonym ADHD łagodniejsze cechy autyzmu mogą umykać uwadze, a w młodej dorosłości, gdy objawy ADHD u wielu osób zaczynają słabnąć, na pierwszy plan mogą wysunąć się trudności związane z autyzmem (Young i in., 2020). W amerykańskim badaniu ankietowym, w którym wzięli udział rodzice 1496 dzieci w spektrum, ok. 20% dzieci najpierw otrzymało rozpoznanie ADHD, a autyzm rozpoznawano u nich średnio ok. 3 lata później niż u dzieci, u których ADHD rozpoznano w tym samym czasie co autyzm lub później. Autorzy zalecają, by przy objawach ADHD u małych dzieci brać pod uwagę także autyzm (Miodovnik i in., 2015).

W ankiecie wśród 258 rodziców z Nowej Zelandii, których dzieci miały rozpoznanie autyzmu, ADHD lub obu stanów, osoby wychowujące dzieci z oboma rozpoznaniami jako największe wyzwanie częściej wskazywały obszary związane z autyzmem niż z ADHD. We wszystkich trzech grupach istotnym problemem były trudności z regulacją emocji. Większość ankietowanych stanowiły matki z wyższym wykształceniem (Sainsbury i in., 2025).

Diagnoza AuDHD - jak wygląda?

Nie ma jednego testu na AuDHD. Specjalista ocenia osobno kryteria spektrum autyzmu i ADHD, a oba rozpoznania stawia się wtedy, gdy spełnione są wymagania dla każdego z nich (WHO, 2024). Według NICE odpowiednio przeszkolony specjalista powinien rozpoznawać ADHD na podstawie pełnej oceny klinicznej, historii rozwoju i zdrowia psychicznego oraz relacji innych osób, a nie wyłącznie kwestionariuszy (NICE, 2018). Diagnozę autyzmu warto rozważyć m.in. u dorosłych z ADHD w wywiadzie, którzy mają utrzymujące się trudności społeczne albo sztywne, powtarzalne zachowania (NICE, 2012).

Tego samego objawu nie liczy się dwa razy: gadatliwość uznaną za objaw ADHD można uwzględnić także jako cechę autyzmu tylko wtedy, gdy ma wyraźnie inny charakter, czyli jest nietypowa i monotonna. Pomocne są informacje od bliskich, którzy znali daną osobę w dzieciństwie, choć oni sami mogą mieć nierozpoznane ADHD lub autyzm, co wpływa na ich ocenę tego, co „typowe” (Young i in., 2020).

Często stosowany ADOS-2 to standaryzowana obserwacja komunikacji, interakcji społecznych i powtarzalnych zachowań. Nie jest samodzielnym narzędziem diagnostycznym, tylko wsparciem oceny klinicznej, a kobiety mogą uzyskiwać w nim niższe wyniki niż mężczyźni, bo wyuczone umiejętności społeczne czasem maskują trudności (Young i in., 2020).

NICE zaleca, by u dorosłych z podejrzeniem autyzmu (bez umiarkowanej lub znacznej niepełnosprawności intelektualnej) rozważyć kwestionariusz przesiewowy AQ-10, a przy wyniku 6 punktów lub więcej albo gdy ocena kliniczna sugeruje autyzm, zaproponować pełną diagnozę (NICE, 2012). W kierunku ADHD możesz wypełnić bezpłatny test przesiewowy ASRS v1.1. Wynik takiego testu nie jest diagnozą.

Diagnoza autyzmu i ADHD w Sztuce Harmonii

W Sztuce Harmonii diagnoza ADHD u dorosłych opiera się na wywiadzie klinicznym i ustrukturyzowanym wywiadzie DIVA 5.0, uzupełnianych komputerowym testem MOXO, a gdy trzeba odróżnić ADHD od innych trudności, także kwestionariuszem MMPI-2. Kończy się omówieniem wyników i pisemną opinią z zaleceniami (diagnoza ADHD dla dorosłych). Osobno prowadzona jest diagnoza ADHD dzieci i młodzieży.

Diagnoza spektrum autyzmu u dzieci i młodzieży obejmuje wywiad kliniczny i rozwojowy, obserwację i standaryzowane kwestionariusze, a przy podejrzeniu współwystępowania obu stanów można ją połączyć z oceną w kierunku ADHD. Dorośli mogą skorzystać z konsultacji diagnostycznych w kierunku spektrum, czyli pogłębionego wywiadu i kwestionariuszy przesiewowych z pisemnym podsumowaniem. Jeśli do formalnego rozpoznania potrzebna jest ocena psychiatryczna, specjaliści kierują dalej i przekazują zebrane informacje (diagnoza autyzmu w Gdańsku).

Jak radzić sobie z AuDHD? Leczenie i wsparcie

Trudności związane z autyzmem zwykle utrzymują się przez całe życie, a objawy ADHD u części osób słabną w młodej dorosłości. Wsparcie obejmuje m.in. psychoedukację, zmiany w otoczeniu i terapię opartą na podejściu poznawczo-behawioralnym, z uwzględnieniem domu, szkoły i pracy (Young i in., 2020).

Psychoedukacja i psychoterapia

Autorzy brytyjskiego konsensusu ekspertów zalecają psychoedukację dla samej osoby i jej bliskich, a w przypadku dzieci także dla nauczycieli: wiedzę o obu stanach, częstych współwystępujących trudnościach i formach pomocy. Nie powinna to być jednorazowa rozmowa, tylko wsparcie powtarzane w ważnych momentach, np. przy zmianie szkoły (Young i in., 2020).

Badania wskazują, że interwencje oparte na podejściu poznawczym, w tym terapia poznawczo-behawioralna (CBT), są skuteczne u dorosłych z ADHD, a coraz więcej danych wspiera ich stosowanie u dorosłych w spektrum. W 2020 r. brakowało opublikowanych badań nad taką terapią u dorosłych z oboma rozpoznaniami, ale eksperci rekomendowali ją w formie indywidualnej, prowadzoną przez terapeutę doświadczonego w pracy z autyzmem i ADHD. Sesje mogą dotyczyć np. planowania, zarządzania czasem, regulacji emocji i impulsywności (Young i in., 2020).

NICE zaleca, by interwencje poznawczo-behawioralne dla dorosłych autystycznych z częstymi współwystępującymi zaburzeniami psychicznymi prowadzić w sposób bardziej konkretny i ustrukturyzowany, prostym językiem, z materiałami pisemnymi i wizualnymi oraz z regularnymi przerwami (NICE, 2012). Więcej o terapii przeczytasz na stronie o psychoterapii indywidualnej. Osoby z rozpoznanym ADHD mogą też skorzystać z coachingu ADHD, który skupia się na praktycznych strategiach organizacji i codziennego funkcjonowania, ale nie jest terapią.

Zmiany w otoczeniu i leki

Wytyczne NICE dotyczące ADHD opisują zmiany w otoczeniu, np. inne miejsce do siedzenia, dostosowane oświetlenie i ograniczenie hałasu, słuchawki, przerwy na ruch czy polecenia ustne uzupełniane na piśmie. Leki zaleca się proponować dorosłym z ADHD wtedy, gdy mimo takich zmian objawy nadal znacznie utrudniają funkcjonowanie (NICE, 2018).

O farmakoterapii decyduje lekarz. Według NICE leki powinien włączać specjalista z doświadczeniem w diagnozowaniu i leczeniu ADHD. Osobom z ADHD i autyzmem proponuje się te same leki co innym osobom z ADHD, ale dawkę zwiększa się wolniej, a leczenie monitoruje się częściej (NICE, 2018). Osoby z oboma rozpoznaniami mogą być bardziej wrażliwe na działania niepożądane, a leków o udowodnionym działaniu na sam autyzm nie ma (Young i in., 2020).

Jeśli podejrzewasz u siebie lub u dziecka autyzm, ADHD albo oba stany naraz, pierwszym krokiem może być bezpłatna wizyta wstępna lub konsultacja psychologiczna. W Sztuce Harmonii pracują psycholodzy i psychoterapeuci, a konsultacje psychiatryczne prowadzi współpracujący lekarz (psychiatra w Gdańsku). Jako rodzic możesz skorzystać z konsultacji rodzicielskich, a Twoje dziecko po diagnozie - z Treningu Umiejętności Społecznych. Wizytę zarezerwujesz online lub pod numerem 732 059 980.

Ten artykuł ma charakter psychoedukacyjny i nie zastępuje konsultacji ze specjalistą ani diagnozy.

Najczęściej zadawane pytania

Czy AuDHD to diagnoza?

Nie. To potoczne określenie współwystępowania spektrum autyzmu i ADHD. Osoba z AuDHD ma dwa rozpoznania, a DSM-5 i ICD-11 pozwalają postawić oba, jeśli spełnione są kryteria każdego z nich.

Czy jest test na AuDHD?

Nie ma jednego testu na AuDHD. Kwestionariusze przesiewowe, np. ASRS v1.1 w kierunku ADHD albo AQ-10 w kierunku autyzmu, mogą podpowiedzieć, czy warto pójść na diagnozę, ale ich wynik nie jest rozpoznaniem. Diagnoza wymaga oceny obu stanów przez specjalistę, obejmującej m.in. wywiad rozwojowy.

AuDHD czy samo ADHD - jak to odróżnić?

O autyzmie świadczą utrzymujące się trudności w komunikacji społecznej oraz sztywne, powtarzalne wzorce zachowań i zainteresowań, których w samym ADHD nie ma. Problemy w kontaktach z ludźmi mogą jednak wynikać też z impulsywności i nieuwagi, dlatego diagnosta dopytuje o konkretne przykłady zachowań.

Czym jest wypalenie przy AuDHD?

Badania opisują wypalenie autystyczne: długotrwałe wyczerpanie, utratę umiejętności i obniżoną tolerancję na bodźce, wynikające z przewlekłego stresu i braku wsparcia. Dotyczyły one osób autystycznych ogółem, a nie konkretnie osób z AuDHD. Jeśli od dłuższego czasu brakuje Ci sił i trudno Ci funkcjonować, porozmawiaj ze specjalistą.

Czy AuDHD mija z wiekiem?

Trudności związane z autyzmem zwykle utrzymują się przez całe życie, a objawy ADHD u części osób słabną w młodej dorosłości. U niektórych osób na pierwszy plan wysuwają się wtedy cechy autyzmu, które wcześniej przysłaniało ADHD. Trafna diagnoza może jednak pomóc zrozumieć te trudności i dobrać potrzebne wsparcie.

Bibliografia

• Adamou, M. (2026). Camouflaging in ADHD: the need for construct validation before clinical adoption. The British Journal of Psychiatry, 229(4), 366-369. https://doi.org/10.1192/bjp.2026.10577
• American Psychiatric Association. (2013a). Attention deficit/hyperactivity disorder [karta informacyjna DSM-5]. https://www.psychiatry.org/File%20Library/Psychiatrists/Practice/DSM/APA_DSM-5-ADHD.pdf
• American Psychiatric Association. (2013b). Highlights of changes from DSM-IV-TR to DSM-5. https://www.psychiatry.org/File%20Library/Psychiatrists/Practice/DSM/APA_DSM_Changes_from_DSM-IV-TR_-to_DSM-5.pdf
• Centrum e-Zdrowia. (b.d.). Projekt ICD-11 (etap II). https://cez.gov.pl/pl/page/projekt-icd-11
• Craddock, E. (2024). Being a woman is 100% significant to my experiences of attention deficit hyperactivity disorder and autism: exploring the gendered implications of an adulthood combined autism and attention deficit hyperactivity disorder diagnosis. Qualitative Health Research, 34(14), 1442-1455. https://doi.org/10.1177/10497323241253412
• Craddock, E. (2026). Navigating residual diagnostic categories: the lived experiences of women diagnosed with autism and ADHD in adulthood. Health (London), 30(2), 235-257. https://doi.org/10.1177/13634593251336163
• Ghirardi, L., Brikell, I., Kuja-Halkola, R. i in. (2018). The familial co-aggregation of ASD and ADHD: a register-based cohort study. Molecular Psychiatry, 23(2), 257-262. https://doi.org/10.1038/mp.2017.17
• Higgins, J. M., Arnold, S. R., Weise, J., Pellicano, E. i Trollor, J. N. (2021). Defining autistic burnout through experts by lived experience: grounded Delphi method investigating #AutisticBurnout. Autism, 25(8), 2356-2369. https://doi.org/10.1177/13623613211019858
• Hollingdale, J., Woodhouse, E., Young, S., Fridman, A. i Mandy, W. (2020). Autistic spectrum disorder symptoms in children and adolescents with attention-deficit/hyperactivity disorder: a meta-analytical review. Psychological Medicine, 50(13), 2240-2253. https://doi.org/10.1017/S0033291719002368
• Hours, C., Recasens, C. i Baleyte, J.-M. (2022). ASD and ADHD comorbidity: what are we talking about? Frontiers in Psychiatry, 13, 837424. https://doi.org/10.3389/fpsyt.2022.837424
• Hull, L., Petrides, K. V., Allison, C. i in. (2017). „Putting on my best normal”: social camouflaging in adults with autism spectrum conditions. Journal of Autism and Developmental Disorders, 47(8), 2519-2534. https://doi.org/10.1007/s10803-017-3166-5
• Kentrou, V., de Veld, D. M., Mataw, K. J. i Begeer, S. (2019). Delayed autism spectrum disorder recognition in children and adolescents previously diagnosed with attention-deficit/hyperactivity disorder. Autism, 23(4), 1065-1072. https://doi.org/10.1177/1362361318785171
• Lai, M.-C., Kassee, C., Besney, R. i in. (2019). Prevalence of co-occurring mental health diagnoses in the autism population: a systematic review and meta-analysis. The Lancet Psychiatry, 6(10), 819-829. https://doi.org/10.1016/S2215-0366(19)30289-5
• McKinney, A., O'Brien, S., Maybin, J. A. i in. (2024). Camouflaging in neurodivergent and neurotypical girls at the transition to adolescence and its relationship to mental health: a participatory methods research study. JCPP Advances, 4(4), e12294. https://doi.org/10.1002/jcv2.12294
• Miodovnik, A., Harstad, E., Sideridis, G. i Huntington, N. (2015). Timing of the diagnosis of attention-deficit/hyperactivity disorder and autism spectrum disorder. Pediatrics, 136(4), e830-e837. https://doi.org/10.1542/peds.2015-1502
• National Institute for Health and Care Excellence. (2012, aktualizacja 2021). Autism spectrum disorder in adults: diagnosis and management (wytyczna CG142). https://www.nice.org.uk/guidance/cg142/chapter/Recommendations
• National Institute for Health and Care Excellence. (2018, aktualizacja 2019). Attention deficit hyperactivity disorder: diagnosis and management (wytyczna NG87). https://www.nice.org.uk/guidance/ng87/chapter/Recommendations
• Raymaker, D. M., Teo, A. R., Steckler, N. A. i in. (2020). „Having all of your internal resources exhausted beyond measure and being left with no clean-up crew”: defining autistic burnout. Autism in Adulthood, 2(2), 132-143. https://doi.org/10.1089/aut.2019.0079
• Rong, Y., Yang, C.-J., Jin, Y. i Wang, Y. (2021). Prevalence of attention-deficit/hyperactivity disorder in individuals with autism spectrum disorder: a meta-analysis. Research in Autism Spectrum Disorders, 83, 101759. https://doi.org/10.1016/j.rasd.2021.101759
• Sainsbury, W. J., Whitehouse, A. J. O., Carrasco, K. D. i Waddington, H. (2025). Parent-reported areas of greatest challenge for their ADHD and/or autistic children. Advances in Neurodevelopmental Disorders, 9(2), 330-337. https://doi.org/10.1007/s41252-024-00417-x
• World Health Organization. (2019). International statistical classification of diseases and related health problems, 10th revision (ICD-10), version 2019: F84, F90. https://icd.who.int/browse10/2019/en
• World Health Organization. (2024). Clinical descriptions and diagnostic requirements for ICD-11 mental, behavioural and neurodevelopmental disorders. Geneva: WHO. https://iris.who.int/handle/10665/375767
• Young, S., Hollingdale, J., Absoud, M. i in. (2020). Guidance for identification and treatment of individuals with attention deficit/hyperactivity disorder and autism spectrum disorder based upon expert consensus. BMC Medicine, 18, 146. https://doi.org/10.1186/s12916-020-01585-y