Samookaleczanie
Ranienie siebie, by poradzić sobie z bólem emocjonalnym, wymaga troski, a nie oceny. Jak rozumieć samookaleczanie i gdzie szukać pomocy.
Samookaleczanie: co warto wiedzieć
Samookaleczanie to celowe zadawanie sobie bólu lub ran. Najczęściej jest sposobem na poradzenie sobie z emocjami, które w danej chwili wydają się nie do zniesienia: napięciem, pustką, złością, wstydem albo odrętwieniem. Przynosi krótką ulgę, ale problem, który do niego prowadzi, pozostaje, a z czasem rośnie ryzyko poważnych urazów.
Samookaleczanie zdarza się najczęściej u nastolatków i młodych dorosłych, ale dotyczy też osób starszych. Nie zawsze wiąże się z chęcią odebrania sobie życia, jednak każde samookaleczenie trzeba traktować poważnie i nie zostawiać osoby samej z tym problemem. To nie jest „szukanie uwagi”, tylko sygnał dużego cierpienia.
Jak może się przejawiać
- Niewyjaśnione, powtarzające się urazy i niechęć do rozmowy o nich.
- Zakrywanie ciała ubraniem niezależnie od pogody.
- Wycofanie się i izolowanie od bliskich.
- Silne wahania emocji, poczucie pustki lub odrętwienia.
- Wypowiedzi o tym, że zasługuje się na ból albo karę.
Jak pomagamy
Pomoc zaczyna się od spokojnej, nieoceniającej rozmowy. Psycholog nie będzie zawstydzać ani żądać, żeby z dnia na dzień „przestać”. Razem szukacie zrozumienia, czemu samookaleczanie służy i co je wywołuje, a potem stopniowo budujecie inne sposoby radzenia sobie z napięciem i trudnymi emocjami. Dobre oparcie w badaniach ma między innymi terapia dialektyczno-behawioralna (DBT), która uczy regulacji emocji i przetrwania kryzysu bez ranienia siebie.
Gdy samookaleczanie dotyczy nastolatka, ważną rolę odgrywają rodzice. Konsultacje rodzicielskie pomagają reagować spokojnie i wspierająco, zamiast karać czy kontrolować. Jeśli samookaleczeniom towarzyszą myśli samobójcze albo nasilona depresja, psycholog może zaproponować pilną konsultację u lekarza psychiatry.
Kiedy szukać pomocy od razu
Jeśli doszło do urazu, który może wymagać opieki lekarskiej, albo pojawiają się myśli o odebraniu sobie życia, nie czekaj na wizytę. Zadzwoń pod numer alarmowy lub zgłoś się na SOR, a jeśli możesz, poproś bliską osobę, żeby była przy Tobie.
Nurty, które mogą pomóc
Sposób pracy specjalista dobiera do osoby i jej sytuacji.
Terapia dialektyczno-behawioralna
Terapia dla osób, które bardzo intensywnie przeżywają emocje. Łączy akceptację z nauką umiejętności regulacji emocji i radzenia sobie w kryzysie.
Terapia poznawczo-behawioralna
Ustrukturyzowana praca nad tym, jak myśli, emocje i zachowania wpływają na siebie nawzajem. Jeden z najlepiej zbadanych nurtów psychoterapii.
Usługi
- Interwencja kryzysowaNatychmiastowe wsparcie psychologiczne w sytuacji kryzysu - utrata bliskiej osoby, trauma, nagły kryzys emocjonalny.
- Konsultacja psychologicznaPierwsze spotkanie z psychologiem, podczas którego omówimy Twoje potrzeby i zaplanujemy dalsze kroki.
- Wsparcie dla młodzieżyProfesjonalne wsparcie psychologiczne dla nastolatków w Gdańsku - problemy szkolne, emocjonalne, relacyjne i rozwojowe. Sesje 50 min.
- Konsultacje rodzicielskieSpotkania dla rodziców szukających wsparcia w wychowaniu, komunikacji z dzieckiem i rozwiązywaniu trudności rodzicielskich.
Najczęstsze pytania
Czy samookaleczanie to próba samobójcza?
Nie zawsze. Często jest sposobem na przetrwanie emocji, których w danej chwili nie da się znieść. Mimo to może współwystępować z myślami samobójczymi i prowadzić do poważnych urazów, dlatego zawsze warto porozmawiać o nim ze specjalistą.
Jak zareagować, gdy dowiaduję się, że moje dziecko się samookalecza?
Postaraj się zachować spokój i nie reagować krzykiem ani karą, bo to zwykle nasila wstyd i ukrywanie. Powiedz dziecku, że widzisz, jak bardzo jest mu trudno, i że chcesz pomóc. Zadbaj o opatrzenie urazów, a gdy wymagają pomocy medycznej, zgłoś się do lekarza. Umów konsultację ze specjalistą. Wsparcie przyda się też Tobie.
Powiązane obszary
Ten opis ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji ze specjalistą.
