Abulia
Gdy bardzo trudno zacząć działać, nawet przy prostych i ważnych sprawach. Czym jest abulia, czym różni się od lenistwa i kiedy szukać pomocy.
Abulia: co warto wiedzieć
Abulia to wyraźne osłabienie woli i zdolności do podejmowania działań. Osoba z abulią ma ogromną trudność, żeby zacząć nawet proste i ważne dla niej czynności, takie jak wstanie z łóżka, przygotowanie posiłku czy odpisanie na wiadomość, a często też mówi i rusza się mniej niż zwykle. Z zewnątrz bywa to mylone z lenistwem, a w rzeczywistości jest objawem, za którym stoi konkretna przyczyna.
Abulia może towarzyszyć ciężkiej depresji i schizofrenii, a także chorobom i uszkodzeniom mózgu, na przykład po udarze, urazie głowy czy w chorobach neurodegeneracyjnych. Jest blisko spokrewniona z apatią, czyli ogólnym spadkiem motywacji, i często współwystępuje z anhedonią, czyli utratą zdolności odczuwania przyjemności. Ponieważ przyczyny są tak różne, ważna jest ocena lekarska, a nie tylko praca nad motywacją.
Jak może się przejawiać
- Ogromna trudność z rozpoczęciem codziennych czynności, mimo że są ważne.
- Długie siedzenie lub leżenie bez podejmowania działania.
- Mówienie mniej i wolniej, krótkie odpowiedzi.
- Zaniedbywanie higieny, posiłków i obowiązków.
- Trudność z podejmowaniem nawet drobnych decyzji.
Jak pomagamy
Pierwszym krokiem jest ustalenie przyczyny. Psycholog pomoże opisać, od kiedy i jak przejawia się brak inicjatywy, i w razie potrzeby pokieruje do lekarza psychiatry lub neurologa, który oceni, czy objawy wiążą się z depresją, innym zaburzeniem psychicznym albo chorobą somatyczną. Czasem pomocne jest też badanie neuropsychologiczne.
Gdy abulia towarzyszy depresji, pomocna bywa psychoterapia, zwłaszcza aktywacja behawioralna, w której zaczyna się od bardzo małych, konkretnych kroków i stopniowo odbudowuje rytm dnia. Ważne jest też wsparcie bliskich: zamiast ponaglania i krytyki lepiej sprawdza się wspólne rozbijanie zadań na drobne części.
Kiedy szukać pomocy od razu
Jeśli brak inicjatywy pojawił się nagle i towarzyszą mu osłabienie kończyn, zaburzenia mowy, splątanie lub silny ból głowy, wezwij pomoc medyczną pod numerem alarmowym. Pilnej pomocy wymaga też sytuacja, w której ktoś przestaje jeść i pić.
Sprawdź się
Bezpłatne testy przesiewowe online. Wynik nie jest diagnozą, ale może pomóc w rozmowie ze specjalistą.
Test PHQ-9 - Skala Depresji
Sprawdź nasilenie objawów depresji za pomocą najczęściej stosowanego narzędzia przesiewowego na świecie.
ok. 3 min
Nurty, które mogą pomóc
Sposób pracy specjalista dobiera do osoby i jej sytuacji.
Terapia poznawczo-behawioralna
Ustrukturyzowana praca nad tym, jak myśli, emocje i zachowania wpływają na siebie nawzajem. Jeden z najlepiej zbadanych nurtów psychoterapii.
Usługi
Najczęstsze pytania
Czy abulia to po prostu lenistwo?
Nie. W abulii zaburzona jest sama zdolność do inicjowania działań, a ta trudność ma swoją przyczynę, na przykład depresję albo chorobę neurologiczną. Ocenianie i zawstydzanie zwykle pogłębiają problem, a pomaga ustalenie przyczyny i leczenie.
Czym abulia różni się od apatii i anhedonii?
Apatia to ogólny spadek motywacji i zaangażowania, często z obojętnością emocjonalną. Abulię opisuje się zwykle jako jej cięższą postać, w której szczególnie trudne staje się rozpoczynanie działań i podejmowanie decyzji. Anhedonia to z kolei utrata zdolności odczuwania przyjemności. Te objawy często występują razem, dlatego ich rozróżnienie najlepiej zostawić specjaliście.
Powiązane obszary
Ten opis ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji ze specjalistą.
