Mental disorders
What mental disorders are, when difficulties are more than a rough patch and where to start: psychologist, psychotherapist or psychiatrist.
The detailed description below is in Polish.
Mental disorders: what to know
Zaburzenia psychiczne to stany, w których zmiany w myśleniu, emocjach lub zachowaniu są na tyle nasilone i długotrwałe, że wyraźnie utrudniają codzienne funkcjonowanie albo powodują duże cierpienie. Należą do nich między innymi depresja, zaburzenia lękowe, zaburzenia odżywiania, uzależnienia, zaburzenia osobowości i choroby psychotyczne. Opisują je klasyfikacje ICD-11 i DSM-5, ale w praktyce ważniejsze od nazwy jest to, jak żyje Ci się na co dzień.
Zaburzenia psychiczne są częste i mogą dotknąć każdego, niezależnie od wieku, wykształcenia czy siły charakteru. Zwykle wynikają z połączenia czynników biologicznych, doświadczeń życiowych i aktualnych obciążeń. Wiele z nich można skutecznie leczyć, a wcześniejsze sięgnięcie po pomoc często ułatwia zatrzymanie narastania trudności.
How it can show up
- Od kilku tygodni czujesz się wyraźnie inaczej niż zwykle: smutniej, bardziej niespokojnie lub drażliwie.
- Sen, apetyt albo poziom sił zmieniają się bez wyraźnej przyczyny.
- Wycofujesz się z kontaktów i z rzeczy, które dawały Ci radość.
- Trudno Ci się skupić, podejmować decyzje i wywiązywać z obowiązków.
- Coraz częściej sięgasz po alkohol, leki lub inne substancje, żeby sobie poradzić.
- Bliscy zauważają zmianę w Twoim zachowaniu i martwią się o Ciebie.
How we help
Jeśli nie wiesz, od czego zacząć, możesz umówić bezpłatną wizytę wstępną. To krótkie spotkanie zapoznawcze, na którym poznasz psychologa lub terapeutę, opowiesz o swoich potrzebach i dowiesz się, jak może wyglądać współpraca. Podczas konsultacji psychologicznej specjalista oceni, co się dzieje, w razie potrzeby wykorzysta kwestionariusze lub ustrukturalizowany wywiad kliniczny SCID-5-CV i zaproponuje dalsze kroki: psychoterapię, psychoedukację, interwencję kryzysową albo konsultację lekarską.
Psycholog i psychoterapeuta nie przepisują leków ani nie wystawiają zwolnień lekarskich. Lekarz psychiatra jest potrzebny, gdy objawy są bardzo nasilone, pojawiają się myśli samobójcze, objawy psychotyczne lub mania, a także gdy rozważasz leczenie farmakologiczne. Do psychiatry w ramach NFZ nie potrzebujesz skierowania.
When to seek help right away
Myśli o odebraniu sobie życia, utrata kontaktu z rzeczywistością albo nagłe, silne pogorszenie stanu psychicznego to sytuacje, w których nie czeka się na planową wizytę. Zgłoś się wtedy do izby przyjęć szpitala psychiatrycznego lub wezwij pogotowie.
Self-assessment
Free online screening tests. The result is not a diagnosis, but it can help in a conversation with a specialist.
Therapy approaches that can help
The specialist chooses the way of working to suit the person and their situation.
Cognitive behavioural therapy
Structured work on how thoughts, emotions and behaviour affect one another. One of the most thoroughly researched approaches in psychotherapy.
Psychodynamic therapy
Therapy that helps you understand how earlier experiences and unconscious relationship patterns shape what you go through today.
Integrative therapy
An approach that combines proven elements of different schools into one coherent plan, tailored to your difficulties, needs and goals.
Systemic therapy
An approach that sees difficulties in the context of family or couple relationships and looks for change in how close people affect one another.
Services
- Free introductory phone callA 10-minute phone call to discuss your needs and learn how working together could look. Free, with no obligation. This is an introductory conversation, not a diagnostic consultation or therapy.
- Psychological consultationFirst meeting with a psychologist where we discuss your needs and plan next steps.
- PsychotherapyPsychotherapy in the Tricity - regular work with a psychotherapist on emotions, patterns and relationships. In person and online. 50-minute sessions.
- Crisis interventionImmediate psychological support in a crisis situation - loss of a loved one, trauma, sudden emotional crisis.
Frequently asked questions
Psycholog, psychoterapeuta czy psychiatra: do kogo iść najpierw?
Psychiatra jest lekarzem: stawia rozpoznania medyczne i może przepisać leki. Psycholog prowadzi konsultacje, diagnozę psychologiczną i wsparcie, a psychoterapeuta po kilkuletnim szkoleniu prowadzi regularną psychoterapię. Przy bardzo nasilonych objawach zacznij od psychiatry, a w pozostałych sytuacjach dobrym pierwszym krokiem jest konsultacja psychologiczna.
Czy zaburzenie psychiczne jest na całe życie?
To zależy od rodzaju zaburzenia. Wiele trudności, na przykład epizod depresji czy zaburzenie adaptacyjne, mija po leczeniu lub z czasem, a inne mają przebieg przewlekły lub nawracający i wymagają dłuższej opieki. Nawet wtedy regularne leczenie pozwala wielu osobom stabilnie pracować i budować relacje.
Czy test online powie mi, czy mam zaburzenie?
Testy przesiewowe, takie jak K-10 czy PHQ-4, pomagają ocenić nasilenie objawów i zdecydować, czy warto skonsultować się ze specjalistą. Nie stawiają jednak rozpoznania. Wynik najlepiej omówić z psychologiem lub lekarzem.
Related areas
This description is for information only and does not replace a consultation with a specialist.
