Dissociative disorders
Gaps in memory, feeling cut off from yourself or physical symptoms without a medical cause. What dissociative disorders are and how they relate to trauma.
The detailed description below is in Polish.
Dissociative disorders: what to know
Dysocjacja to rozłączenie elementów, które zwykle działają razem: pamięci, poczucia siebie, odbioru otoczenia, emocji i kontroli nad ciałem. W łagodnej postaci zna ją prawie każdy, na przykład gdy zamyślasz się w drodze i nie pamiętasz fragmentu trasy. O zaburzeniach dysocjacyjnych mówi się, gdy takie rozłączenia są silne, powtarzają się i utrudniają życie.
Klasyfikacja ICD-11 zalicza do tej grupy między innymi amnezję dysocjacyjną, czyli luki w pamięci dotyczące ważnych, często bolesnych wydarzeń, zaburzenie depersonalizacyjno-derealizacyjne, dysocjacyjne zaburzenie tożsamości oraz objawy czynnościowe, takie jak napady przypominające padaczkę, niedowłady czy utrata głosu bez uszkodzenia układu nerwowego. Zaburzenia dysocjacyjne często wiążą się z traumą, zwłaszcza przewlekłą i przeżytą w dzieciństwie. Dysocjację można wtedy rozumieć jako sposób, w jaki psychika chroniła się przed tym, czego nie dało się udźwignąć.
How it can show up
- W pamięci masz luki obejmujące godziny, dni albo całe okresy życia.
- Zdarza się, że trafiasz w jakieś miejsce i nie pamiętasz drogi.
- Pod wpływem stresu pojawiają się drętwienie, osłabienie, utrata głosu albo napady przypominające drgawki, których badania neurologiczne nie tłumaczą.
- Emocje i ciało bywają „wyłączone”, zwłaszcza gdy coś przypomina trudne przeżycia.
- Inni opowiadają o Twoich zachowaniach, których nie pamiętasz.
- Masz poczucie, że w Tobie są różne części, które chcą i czują zupełnie co innego.
How we help
Pomoc zaczyna się od spokojnej, dokładnej rozmowy, bo objawy dysocjacyjne łatwo pomylić z innymi trudnościami, a mówienie o nich często budzi wstyd. Konsultacja psychotraumatologiczna pozwala ocenić, czy i jak objawy wiążą się z trudnymi doświadczeniami, i zaproponować dalszą pracę. Terapia przebiega zwykle etapami: najpierw stabilizacja i poczucie bezpieczeństwa, a dopiero potem, jeśli to wskazane, praca ze wspomnieniami traumatycznymi.
Objawy czynnościowe, takie jak napady czy niedowłady, wymagają oceny neurologicznej, która wykluczy inne przyczyny i potwierdzi ich charakter. Lekarz psychiatra bywa potrzebny przy nasilonej depresji, myślach samobójczych lub samookaleczeniach, które często współwystępują z dysocjacją.
When to seek help right away
Nagła utrata czucia, wzroku lub mowy, niedowład albo napad drgawek, które pojawiają się po raz pierwszy, wymagają pilnej oceny medycznej, bo mogą mieć przyczynę neurologiczną. Przy myślach o odebraniu sobie życia również nie odkładaj szukania pomocy.
Self-assessment
Free online screening tests. The result is not a diagnosis, but it can help in a conversation with a specialist.
Therapy approaches that can help
The specialist chooses the way of working to suit the person and their situation.
Psychodynamic therapy
Therapy that helps you understand how earlier experiences and unconscious relationship patterns shape what you go through today.
EMDR therapy
A structured trauma therapy recommended in PTSD treatment guidelines. You work with a distressing memory during bilateral stimulation, such as eye movements.
Integrative therapy
An approach that combines proven elements of different schools into one coherent plan, tailored to your difficulties, needs and goals.
Services
- Psychotraumatological consultationPsychotraumatological consultation in Gdańsk - a specialist meeting for people after trauma. Diagnosis, an EMDR therapy plan and support.
- Individual psychotherapyIndividual psychotherapy in Gdańsk - regular therapy sessions focused on deeper work on emotions and thought patterns.
- Psychological consultationFirst meeting with a psychologist where we discuss your needs and plan next steps.
Frequently asked questions
Czy dysocjacyjne zaburzenie tożsamości naprawdę istnieje?
Tak, opisują je zarówno DSM-5, jak i ICD-11, choć w filmach bywa przedstawiane w przesadzony sposób. Zwykle nie wygląda jak spektakularne „zmiany osobowości”, tylko jak luki w pamięci, poczucie wewnętrznego rozbicia i przełączania się stanów. Rozpoznanie wymaga starannej diagnozy u specjalisty z doświadczeniem w pracy z traumą.
Czy objawy czynnościowe to udawanie?
Nie. Osoba z objawami czynnościowymi naprawdę nie może poruszyć ręką czy powstrzymać napadu, choć badania nie pokazują uszkodzenia układu nerwowego. Problem dotyczy sposobu działania mózgu, a nie jego budowy, i można go leczyć, między innymi psychoterapią i fizjoterapią.
Related areas
This description is for information only and does not replace a consultation with a specialist.
