Terapia seksuologiczna - kiedy warto się zgłosić?

Terapia seksuologiczna - kiedy warto się zgłosić?

Seksualność to jedna z najbardziej intymnych sfer życia - i jednocześnie jedna z tych, o których najtrudniej mówić. Wielu ludzi przez lata zmaga się z trudnościami seksualnymi w milczeniu, bo wstydzi się poruszyć temat nawet z partnerem, nie mówiąc o specjaliście. Inni nie wiedzą, że ich problem ma nazwę i że istnieje profesjonalna pomoc. Kolejni bagatelizują swoje trudności, mówiąc sobie: "to pewnie normalne", "każdy to ma", "po prostu tak jest w długim związku".

Terapia seksuologiczna to specjalistyczna forma wsparcia, która łączy wiedzę z zakresu psychologii, medycyny i seksuologii. Nie jest to rozmowa o technikach erotycznych, jak niektórzy się obawiają. To profesjonalna, oparta na dowodach praca nad trudnościami, które dotyczą seksualności, intymności i relacji partnerskich. Jest skuteczna, dostępna i - wbrew obawom - znacznie mniej krępująca, niż większość ludzi sobie wyobraża.

Czym zajmuje się seksuolog kliniczny?

Seksuolog kliniczny to specjalista z wykształceniem psychologicznym lub medycznym, który ukończył dodatkowo studia podyplomowe z seksuologii klinicznej. Ma wiedzę z zakresu anatomii, fizjologii, psychologii seksualności oraz zaburzeń seksualnych. To nie jest "terapeuta od seksu" w potocznym rozumieniu - to wykwalifikowany specjalista, który rozumie, jak skomplikowane są mechanizmy stojące za ludzką seksualnością.

Seksuolog nie tylko diagnozuje zaburzenia seksualne - pomaga też w kwestiach, które formalnie nie są zaburzeniami, ale sprawiają trudność i wpływają na jakość życia. Na przykład: niezgodność potrzeb seksualnych w parze (różne libido, różne preferencje), pytania o orientację seksualną lub tożsamość płciową, trudności z komunikacją o seksualności, problemy z obrazem własnego ciała wpływające na życie intymne, lęk związany z aktywnością seksualną, a także radzenie sobie ze zmianami seksualności w różnych fazach życia - po porodzie, w okresie menopauzy, po chorobie czy operacji.

Kiedy warto zgłosić się do seksuologa?

Nie trzeba mieć poważnego zaburzenia, żeby skorzystać z konsultacji seksuologicznej. Wystarczy, że coś w sferze seksualnej Cię niepokoi, sprawia ból - fizyczny lub emocjonalny - albo wpływa na Twoje relacje. Warto rozważyć wizytę, gdy:

• Doświadczasz trudności z podnieceniem, orgazmem lub pożądaniem
• Odczuwasz ból podczas stosunku, który nie ma wyjaśnienia ginekologicznego czy urologicznego
• Masz problemy z erekcją lub przedwczesnym wytryskiem
• Twoje libido znacząco spadło lub wzrosło i Cię to niepokoi
• Czujesz lęk lub awersję związaną z aktywnością seksualną
• Twoja seksualność budzi w Tobie wstyd lub poczucie winy
• W Twojej relacji pojawiły się problemy z intymnością fizyczną
• Masz pytania dotyczące orientacji seksualnej lub tożsamości płciowej
• Doświadczyłeś traumy seksualnej i wpływa ona na Twoje obecne życie intymne
• Problemy seksualne powodują napięcie w Twoim związku
• Czujesz, że Twoja seksualność wymknęła się spod kontroli (kompulsywne zachowania seksualne)
• Masz trudność z konsumpcją małżeństwa lub pierwszy stosunek jest niemożliwy z powodu bólu lub lęku

Jak wygląda pierwsza wizyta u seksuologa?

Pierwsza konsultacja trwa zwykle 50 minut i jest przede wszystkim rozmową. Seksuolog zapyta o powód zgłoszenia, historię Twojego problemu, ogólny stan zdrowia, stosowane leki, sytuację relacyjną i samopoczucie psychiczne. Nie musisz opowiadać od razu o wszystkim - tempo rozmowy jest dostosowane do Twojego komfortu. Nie ma "głupich" pytań ani tematów, których nie wolno poruszać.

Seksuolog nie będzie Cię oceniał. To nie jest spowiedź ani przesłuchanie. Każdy temat, z którym przychodzisz, jest ważny i traktowany z szacunkiem. Konsultacja odbywa się w atmosferze pełnej dyskrecji - informacje, które przekazujesz, są objęte tajemnicą zawodową, tak jak w przypadku każdej innej konsultacji psychologicznej.

Warto wiedzieć, czego na pierwszej wizycie nie będzie: nie ma badania fizykalnego, nie ma rozbierania się, nie ma ćwiczeń z partnerem w gabinecie. To jest rozmowa - i tylko rozmowa. Jeśli potrzebne jest badanie medyczne, seksuolog skieruje Cię do odpowiedniego lekarza (ginekologa, urologa, endokrynologa).

Po pierwszym spotkaniu specjalista zaproponuje dalszy kierunek pracy - może to być terapia seksuologiczna indywidualna, terapia pary z elementem seksuologicznym, psychoedukacja, konkretne ćwiczenia do wykonywania w domu, lub skierowanie na dodatkowe badania medyczne, jeśli zachodzi podejrzenie przyczyn somatycznych.

Jak przebiega terapia seksuologiczna?

Terapia seksuologiczna opiera się na połączeniu psychoterapii z psychoedukacją i konkretnymi ćwiczeniami. Nie jest to terapia rozmową w czystej formie - seksuolog daje też konkretne narzędzia i zadania. Proces terapeutyczny zazwyczaj obejmuje kilka elementów, które wzajemnie się uzupełniają.

Psychoedukacja. Zaskakująco wielu ludzi - nawet dorosłych, wykształconych, w wieloletnich związkach - nie ma rzetelnej wiedzy o własnym ciele i seksualności. Mity, przekonania wyniesione z domu, nierzetelne informacje z internetu, nierealistyczne wzorce z pornografii - to wszystko kształtuje oczekiwania, które bywają szkodliwe. "Orgazm powinien być jednoczesny." "Mężczyzna zawsze powinien chcieć." "Kobieta powinna osiągać orgazm z penetracji." Seksuolog pomaga oddzielić fakty od mitów i zrozumieć, jak naprawdę działa ciało i seksualność - ze wszystkimi swoimi wariacjami i indywidualnościami.

Praca z przekonaniami. Wiele trudności seksualnych wynika z przekonań, które człowiek przyswaja w ciągu życia - od rodziców, szkoły, Kościoła, kultury, mediów. "Mężczyzna zawsze powinien chcieć seksu." "Kobieta nie powinna inicjować." "Jeśli muszę prosić, to partner mnie nie kocha." "Po pewnym wieku seks już nie jest ważny." "Masturbacja jest zła." "Prawdziwy seks to penetracja." Te przekonania, choćby przyswojone nieświadomie, wpływają na to, jak przeżywamy swoją seksualność. Terapia pomaga je zidentyfikować i zweryfikować - nie po to, żeby narzucić inne, ale żeby dać wolność wyboru.

Ćwiczenia sensoryczne (sensate focus). W tradycji Mastersa i Johnson jednym z fundamentalnych narzędzi terapii seksuologicznej jest tzw. sensate focus - program stopniowych ćwiczeń, które para wykonuje w domu. Zaczynają od nieerotycznego dotyku - głaskania ramion, pleców, dłoni - ucząc się na nowo przyjemności z bliskości fizycznej bez presji na "wynik" (podniecenie, erekcję, orgazm). Stopniowo zakres dotyku się poszerza, ale zawsze w tempie obu partnerów. To szczególnie skuteczne przy zaburzeniach pożądania, awersji seksualnej, problemach z podnieceniem i waginizmie. Brzmi prosto, ale dla wielu par to przełomowe doświadczenie - odkrycie, że bliskość fizyczna może być przyjemna bez ciśnienia na "wykonanie".

Praca z lękiem. Bardzo wiele dysfunkcji seksualnych jest napędzanych przez lęk - lęk przed oceną ("co pomyśli partner?"), lęk przed bólem (przy waginizmie, dyspareunia), lęk przed porażką (przy zaburzeniach erekcji), lęk przed odrzuceniem, lęk przed utratą kontroli. Lęk blokuje podniecenie na poziomie fizjologicznym - układ współczulny (odpowiedzialny za reakcję stresową) hamuje układ przywspółczulny (odpowiedzialny za podniecenie seksualne). Terapia pomaga rozpoznać ten mechanizm i stopniowo zmniejszać jego wpływ.

Techniki behawioralne. W przypadku konkretnych zaburzeń, takich jak przedwczesny wytrysk czy waginizm, terapia obejmuje specjalistyczne techniki: technikę start-stop i technikę ściskania (przy przedwczesnym wytrysku), stopniowe rozszerzanie (przy waginizmie), trening mięśni dna miednicy, ćwiczenia oddechowe i relaksacyjne. Te techniki mają wieloletnie dowody skuteczności.

Problemy, z którymi najczęściej zgłaszają się pacjenci

W praktyce seksuologicznej najczęstsze trudności to: obniżone libido - zarówno u kobiet, jak i u mężczyzn (więcej o tym w naszych artykułach o obniżonym libido u kobiet i zaburzeniach seksualnych u mężczyzn), zaburzenia erekcji, przedwczesny wytrysk, anorgazmia (trudność z osiągnięciem orgazmu), ból podczas stosunku (dyspareunia, waginizm), niezgodność potrzeb seksualnych w parze, trudności z intymnością po porodzie, wpływ chorób przewlekłych lub leków na seksualność, kompulsywne zachowania seksualne, a także pytania o orientację seksualną i tożsamość płciową.

Ważne jest to, że wiele zaburzeń seksualnych ma podłoże mieszane - są zarówno czynniki psychologiczne, jak i somatyczne. Na przykład zaburzenia erekcji mogą wynikać z lęku, ale też z cukrzycy czy nadciśnienia. Obniżone libido może być efektem depresji, ale też niedoczynności tarczycy. Dobry seksuolog kliniczny potrafi ocenić, co jest pierwotnym źródłem problemu i jakie kroki podjąć - w tym kiedy skierować pacjenta na badania medyczne.

Terapia seksuologiczna a terapia par

Trudności seksualne rzadko istnieją w próżni. Często są ściśle powiązane z jakością komunikacji, poziomem zaufania i bliskości emocjonalnej w związku. Dlatego w wielu przypadkach terapia seksuologiczna łączy się z elementami terapii par - pracą nad komunikacją, wyrażaniem potrzeb, radzeniem sobie z konfliktami i odbudową emocjonalnej bliskości.

Czasem para zgłasza się z problemem seksualnym, a w trakcie terapii okazuje się, że pod spodem leżą nierozwiązane konflikty emocjonalne - żale, pretensje, poczucie niezrozumienia. Seks jest w takim przypadku symptomem, nie przyczyną. Czasem jest odwrotnie - para pracuje nad relacją, a po poprawie komunikacji trudności seksualne ustępują same, bo powraca bezpieczeństwo i bliskość.

Nie trzeba przychodzić w parze. Wielu pacjentów zgłasza się indywidualnie - bo problem dotyczy ich samych, bo nie są w związku, albo bo partner nie jest gotowy na wspólną wizytę. Terapia indywidualna jest równie wartościowa i skuteczna.

Ile trwa terapia seksuologiczna?

To zależy od problemu. Niektóre trudności wymagają kilku sesji - na przykład przedwczesny wytrysk leczony technikami behawioralnymi może znacząco się poprawić po 6-10 spotkaniach. Inne wymagają dłuższej pracy - szczególnie gdy problem ma korzenie w traumie, głębokich przekonaniach lub przewlekłych trudnościach relacyjnych. Średnio terapia seksuologiczna obejmuje od 8 do 20 sesji, odbywających się co tydzień lub co dwa tygodnie.

Terapia seksuologiczna w Centrum Psychologicznym Sztuka Harmonii

W Centrum Psychologicznym Sztuka Harmonii konsultacje seksuologiczne prowadzi mgr Anna Gryś - psycholog i seksuolog kliniczny z doświadczeniem w pracy z zaburzeniami seksualnymi, trudnościami w relacjach intymnych i problemami z tożsamością seksualną. Pani Anna łączy podejście integratywne z elementami terapii poznawczo-behawioralnej i terapii schematu, co pozwala na dopasowanie metod pracy do indywidualnych potrzeb pacjenta. Prowadzi zarówno terapię indywidualną, jak i pracę z parami.

Przyjmujemy w naszych gabinetach w Gdańsku (Piekarnicza 5, Bergiela 4/10, Wajdeloty 28/202A) oraz w Gdyni (10 Lutego 7/103). Pierwszy krok to rozmowa - jedna konsultacja, żeby zrozumieć Twoją sytuację i zaproponować kierunek pracy. Zadzwoń pod numer 732 059 980 lub umów się przez stronę. Trudności seksualne nie muszą być tematem tabu - i nie musisz z nimi radzić sobie sam. Pomoc jest dostępna, profesjonalna i dyskretna.