Coaching a psychoterapia - czym się różnią i co wybrać

Coaching a psychoterapia - czym się różnią i co wybrać

Adam przychodzi na pierwszą konsultację i mówi: "Chcę zmienić pracę, ale nie potrafię się zdecydować. Potrzebuję kogoś, kto pomoże mi to przemyśleć". Ewelina przychodzi na pierwszą konsultację i mówi: "Od trzech lat nie mogę się zdecydować na zmianę pracy. Wiem, że obecna mi szkodzi, ale za każdym razem, gdy zbliżam się do decyzji, ogarnia mnie paraliżujący lęk i zostaję". Oboje mają problem z decyzją. Ale Adam potrzebuje coachingu. A Ewelina - psychoterapii. Dlaczego?

Bo za problemem Adama stoi brak jasności, brak struktury, brak narzędzi do podejmowania decyzji. Za problemem Eweliny stoi lęk - prawdopodobnie głęboko zakorzeniony, związany z doświadczeniami z przeszłości, z przekonaniami o sobie i świecie, które blokują ją od lat. Coach pomoże Adamowi. Ewelinie potrzebny jest terapeuta.

Czym jest coaching?

Coaching to proces wspierania osoby w osiąganiu konkretnych celów. Coach nie mówi Ci, co robić - pomaga Ci samodzielnie znaleźć odpowiedzi. Zadaje pytania, które poszerzają perspektywę. Pomaga uporządkować myśli. Wspiera w planowaniu i realizacji działań. Rozlicza z postępów - nie w sensie karnym, ale motywującym.

Coaching skupia się na teraźniejszości i przyszłości. Na tym, gdzie jesteś i dokąd chcesz dojść. Na zasobach, które masz, i na tym, jak je wykorzystać. Na konkretnych krokach, terminach, mierzalnych rezultatach.

Coaching jest odpowiedni, gdy masz konkretny cel (zmiana pracy, rozwój kompetencji, rozpoczęcie biznesu, poprawa relacji zawodowych) i potrzebujesz wsparcia w jego realizacji. Gdy generalnie dobrze funkcjonujesz, ale czujesz, że nie wykorzystujesz swojego potencjału. Gdy potrzebujesz struktury, motywacji i kogoś, kto pomoże Ci utrzymać kierunek.

Czym jest psychoterapia?

Psychoterapia to proces leczniczy, którego celem jest zrozumienie i zmiana wzorców myślenia, odczuwania i zachowania, które powodują cierpienie. Psychoterapeuta pracuje z Tobą nad zrozumieniem przyczyn Twoich trudności - często sięgając do przeszłości, do doświadczeń z dzieciństwa, do relacji z rodzicami, do traum i zranień.

Psychoterapia jest odpowiednia, gdy doświadczasz zaburzeń psychicznych (depresja, lęk, fobie, zaburzenia odżywiania, PTSD). Gdy Twoje problemy mają głębokie korzenie - powtarzające się wzorce w relacjach, chroniczne poczucie niewystarczalności, trudności z regulacją emocji. Gdy próbowałeś sam rozwiązać problem - albo z pomocą coacha - ale coś Cię ciągle blokuje na głębszym poziomie.

Kluczowe różnice

Różnice między coachingiem a psychoterapią dotyczą kilku wymiarów:

Punkt wyjścia. Coaching zakłada, że jesteś zdrowy i kompetentny, ale chcesz więcej. Psychoterapia zakłada, że coś Ci przeszkadza, boli, blokuje - i chcesz to zmienić lub zrozumieć.

Kierunek pracy. Coaching patrzy do przodu - na cele, plany, działania. Psychoterapia często wraca do przeszłości - do źródeł problemów, do doświadczeń formujących, do nieświadomych wzorców.

Głębokość. Coaching pracuje na poziomie zachowań, nawyków, decyzji. Psychoterapia sięga głębiej - do emocji, przekonań, relacji wewnętrznych, procesów nieświadomych.

Czas trwania. Coaching jest zwykle krótkoterminowy - kilka do kilkunastu sesji, z jasno określonym celem i terminem. Psychoterapia może trwać od kilku miesięcy do kilku lat, w zależności od głębokości problemów.

Kwalifikacje. Psychoterapeuta musi mieć ukończone studia psychologiczne lub medyczne, wieloletnie szkolenie w konkretnym nurcie terapeutycznym, własną terapię i superwizję. Coach - w zależności od kraju - może mieć różne certyfikaty, ale wymogi formalne są mniej restrykcyjne. To ważne, bo oznacza, że na rynku coachingowym łatwiej o osoby bez odpowiednich kompetencji.

Szara strefa - gdy granice się zacierają

Czasem trudno jednoznacznie określić, czy ktoś potrzebuje coachingu czy terapii. Wiele życiowych sytuacji leży na granicy - na przykład wypalenie zawodowe. Czy to kwestia złej organizacji pracy (coaching) czy głębszego problemu z samooceną i niezdolnością do stawiania granic (terapia)? Często - obu naraz.

Bywa też, że osoba przychodzi na coaching i w trakcie pracy okazuje się, że za powierzchownym problemem ("chcę zmienić pracę") kryje się głębszy ("nie wierzę, że zasługuję na lepsze"). Dobry coach rozpozna tę sytuację i zasugeruje psychoterapię - nie dlatego, że z Tobą jest coś "nie tak", ale dlatego, że do tego problemu potrzebne są inne narzędzia.

Z drugiej strony, osoba, która przeszła psychoterapię i przepracowała swoje głębsze problemy, może na pewnym etapie skorzystać z coachingu, żeby przełożyć nowe rozumienie siebie na konkretne działania - na przykład zmianę kariery, rozwój kompetencji liderskich czy uporządkowanie celów życiowych.

Life coaching, executive coaching, coaching ADHD - odmiany coachingu

Coaching nie jest jednorodny. Istnieją różne specjalizacje, z których każda skupia się na innym obszarze życia:

Life coaching (coaching życiowy) pomaga w ogólnym rozwoju osobistym - wyznaczaniu celów, poszukiwaniu sensu, równoważeniu różnych sfer życia. To najszersza forma coachingu, odpowiednia dla osób, które czują się "zagubione" lub niezadowolone z kierunku, w jakim zmierza ich życie.

Executive coaching (coaching dla kadry zarządzającej) skupia się na rozwoju kompetencji przywódczych, zarządzaniu zespołem, podejmowaniu strategicznych decyzji. Adresowany do menedżerów, dyrektorów, właścicieli firm.

Coaching ADHD to specjalistyczna forma coachingu dla osób z ADHD, które potrzebują wsparcia w organizacji czasu, planowaniu, zarządzaniu impulsami i budowaniu struktur kompensujących deficyty uwagi. W Sztuce Harmonii oferujemy coaching ADHD jako uzupełnienie diagnozy i leczenia.

Jak wybrać?

Kilka pytań, które mogą pomóc w wyborze:

• Czy mam konkretny cel, który chcę osiągnąć? Czy wiem, dokąd chcę dojść, ale potrzebuję pomocy w drodze? To raczej coaching.
• Czy doświadczam cierpienia emocjonalnego? Depresji, lęku, napadów paniki, bezsenności? To raczej psychoterapia.
• Czy moje problemy się powtarzają - te same wzorce w relacjach, te same blokady, te same reakcje? To raczej psychoterapia.
• Czy generalnie dobrze funkcjonuję, ale chcę więcej - lepszych wyników, większej jasności, bardziej świadomych decyzji? To raczej coaching.
• Czy mam przeszłość, która mnie obciąża - trudne dzieciństwo, traumy, straty? To raczej psychoterapia.

Jeśli nie jesteś pewien - zacznij od konsultacji. Dobry specjalista pomoże Ci określić, czego potrzebujesz, i pokieruje w odpowiednie miejsce.

Coaching i psychoterapia w Sztuce Harmonii

W Centrum Psychologicznym Sztuka Harmonii w Gdańsku oferujemy zarówno coaching, jak i psychoterapię - bo wierzymy, że te dwie formy wsparcia uzupełniają się nawzajem. Coaching indywidualny pomaga w wyznaczaniu i realizacji celów, budowaniu nowych nawyków i podejmowaniu świadomych decyzji. Psychoterapia indywidualna pomaga zrozumieć i zmienić głębsze wzorce, które stoją na drodze do satysfakcjonującego życia.

Mgr Magdalena Raba prowadzi konsultacje psychologiczne, podczas których wspólnie ustalacie, jaka forma wsparcia będzie najlepsza w Twojej sytuacji. Nie musisz wiedzieć z góry, czego potrzebujesz - od tego jest pierwszy krok.

Zadzwoń pod numer 732 059 980 i umów się na konsultację. Niezależnie od tego, czy potrzebujesz coachingu, terapii, czy dopiero chcesz to ustalić - jesteśmy tu, żeby pomóc.