Zakupoholizm
Kupowanie, które daje chwilę ulgi, a potem wstyd, długi i kolejne zakupy. Jak rozpoznać zakupoholizm i jak psycholog może pomóc przerwać to koło.
Zakupoholizm: co warto wiedzieć
Zakupoholizm, nazywany też kompulsywnym kupowaniem, to sytuacja, w której zakupy przestają służyć zaspokajaniu potrzeb, a stają się sposobem na poprawę nastroju, rozładowanie napięcia albo wypełnienie pustki. Ulga przychodzi w chwili kupowania lub tuż przed nią, a potem szybko pojawiają się wstyd, żal i obawa o pieniądze.
Sklepy internetowe, płatności jednym kliknięciem i zakupy na raty ułatwiają ten schemat, bo między impulsem a zakupem prawie nie ma przerwy. Zakupoholizm nie jest osobnym rozpoznaniem w obowiązujących klasyfikacjach, ale wielu badaczy opisuje go jako problem z kontrolą impulsów, często współwystępujący z obniżonym nastrojem i lękiem.
Jak może się przejawiać
- Kupujesz, gdy jest Ci smutno, nudno albo po kłótni, a nie wtedy, gdy czegoś potrzebujesz.
- W domu leżą rzeczy z metkami, których nie używasz.
- Ukrywasz paczki lub wyciągi z konta przed bliskimi.
- Po zakupach czujesz wstyd i obiecujesz sobie, że to ostatni raz.
- Pojawiają się długi, raty lub zaległe rachunki.
- Trudno Ci odsunąć myśl o promocji lub nowej kolekcji.
Jak pomagamy
Na konsultacji psycholog pomaga przyjrzeć się temu, co dzieje się przed zakupem: jakie emocje, myśli i sytuacje uruchamiają impuls. W terapii poznawczo-behawioralnej uczysz się zauważać ten moment, wydłużać czas między impulsem a decyzją i szukać innych sposobów radzenia sobie z napięciem. Ważna jest także praca nad poczuciem własnej wartości, które bywa związane z tym, co się posiada lub jak się wygląda.
Gdy pojawiły się poważne długi, pomocna może być równoległa konsultacja z doradcą finansowym lub prawnikiem. Jeśli zakupy idą w parze z długotrwale obniżonym nastrojem, okresami wyjątkowo dużej energii lub myślami rezygnacyjnymi, skonsultuj się także z lekarzem psychiatrą.
Nurty, które mogą pomóc
Sposób pracy specjalista dobiera do osoby i jej sytuacji.
Terapia poznawczo-behawioralna
Ustrukturyzowana praca nad tym, jak myśli, emocje i zachowania wpływają na siebie nawzajem. Jeden z najlepiej zbadanych nurtów psychoterapii.
Terapia akceptacji i zaangażowania
Nurt trzeciej fali CBT. Zamiast walczyć z trudnymi myślami i uczuciami, uczysz się dawać im miejsce i działać zgodnie z tym, co dla Ciebie ważne.
Psychoterapia psychodynamiczna
Terapia, która pomaga zrozumieć, jak wcześniejsze doświadczenia i nieuświadomione wzorce w relacjach wpływają na to, co przeżywasz dziś.
Usługi
- Konsultacja psychologicznaPierwsze spotkanie z psychologiem, podczas którego omówimy Twoje potrzeby i zaplanujemy dalsze kroki.
- Psychoterapia w nurcie poznawczo-behawioralnym (CBT)Psychoterapia w nurcie poznawczo-behawioralnym (CBT) w Gdańsku - skuteczna metoda pracy nad myślami, emocjami i zachowaniami. Sesje 50 min.
- Psychoterapia indywidualnaPsychoterapia indywidualna w Gdańsku - regularne spotkania terapeutyczne nastawione na głębszą pracę nad emocjami i wzorcami myślenia.
Najczęstsze pytania
Czym różni się zakupoholizm od zwykłego lubienia zakupów?
Lubienie zakupów nie odbiera Ci kontroli ani spokoju. W zakupoholizmie trudno się powstrzymać mimo postanowień, kupowanie służy głównie poprawie nastroju, a skutki finansowe i emocjonalne narastają. Jeśli po zakupach częściej czujesz wstyd niż radość, warto się temu przyjrzeć.
Czy zablokowanie karty i usunięcie aplikacji sklepów wystarczy?
Takie kroki mogą pomóc na początek, bo utrudniają impulsywne zakupy. Jeśli jednak nie zmieni się to, co popycha Cię do kupowania, napięcie może znaleźć inne ujście. Dlatego zewnętrzne ograniczenia najlepiej łączyć z pracą nad emocjami.
Powiązane obszary
Ten opis ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji ze specjalistą.
