Tiki nerwowe
Nagłe, powtarzające się ruchy lub dźwięki, nad którymi trudno zapanować. Kiedy tiki mijają same, a kiedy warto zgłosić się po pomoc.
Tiki nerwowe: co warto wiedzieć
Tiki to nagłe, szybkie, powtarzające się ruchy lub dźwięki, na przykład mruganie, marszczenie nosa, wzruszanie ramionami, chrząkanie czy pociąganie nosem. Często poprzedza je trudne do opisania napięcie lub uczucie przymusu, które słabnie po wykonaniu tiku. Na krótko można je powstrzymać, ale zwykle kosztuje to dużo wysiłku.
Tiki najczęściej pojawiają się w dzieciństwie i u wielu dzieci z czasem słabną lub mijają. Nasilają się przy zmęczeniu i stresie, ale też w ekscytacji. Gdy różne tiki ruchowe i głosowe utrzymują się dłużej niż rok, lekarz może rozpoznać zespół Tourette'a. Tiki zdarzają się też u dorosłych, czasem razem z ADHD, zaburzeniem obsesyjno-kompulsyjnym lub lękiem.
Jak może się przejawiać
- Mruganie, grymasy twarzy, ruchy głową lub ramionami, które powtarzają się w ciągu dnia.
- Chrząkanie, pociąganie nosem lub pokasływanie bez infekcji.
- Nasilanie się tików przy zmęczeniu, stresie lub ekscytacji.
- Uczucie napięcia przed tikiem i ulga po jego wykonaniu.
- Unikanie sytuacji społecznych z obawy przed komentarzami.
Jak pomagamy
Tiki ocenia lekarz, najczęściej neurolog, który wyklucza inne przyczyny ruchów mimowolnych. Pomoc psychologiczna ma znaczenie wtedy, gdy tiki przeszkadzają w codziennym życiu, budzą wstyd albo towarzyszą im inne trudności, na przykład lęk czy problemy z uwagą. Najlepiej przebadaną formą pomocy psychologicznej są metody behawioralne, takie jak trening odwracania nawyku, w których uczysz się rozpoznawać zapowiedź tiku i zastępować go inną, mniej zauważalną reakcją.
Przy tikach u dziecka bardzo ważna jest rola rodziców. Konsultacja rodzicielska pomaga zrozumieć, że dziecko nie robi tego „na złość” i że upominanie czy zwracanie uwagi na tiki zwykle zwiększa napięcie. Psycholog podpowie też, jak rozmawiać o tikach z nauczycielami.
Nurty, które mogą pomóc
Sposób pracy specjalista dobiera do osoby i jej sytuacji.
Terapia poznawczo-behawioralna
Ustrukturyzowana praca nad tym, jak myśli, emocje i zachowania wpływają na siebie nawzajem. Jeden z najlepiej zbadanych nurtów psychoterapii.
Usługi
- Konsultacja psychologicznaPierwsze spotkanie z psychologiem, podczas którego omówimy Twoje potrzeby i zaplanujemy dalsze kroki.
- Konsultacja psychologiczna dzieciKonsultacja psychologiczna dla dzieci w Gdańsku - diagnoza trudności emocjonalnych, behawioralnych i rozwojowych. Spotkanie 50 min.
- Konsultacje rodzicielskieSpotkania dla rodziców szukających wsparcia w wychowaniu, komunikacji z dzieckiem i rozwiązywaniu trudności rodzicielskich.
- Psychoterapia w nurcie poznawczo-behawioralnym (CBT)Psychoterapia w nurcie poznawczo-behawioralnym (CBT) w Gdańsku - skuteczna metoda pracy nad myślami, emocjami i zachowaniami. Sesje 50 min.
Najczęstsze pytania
Czy tiki u dziecka miną same?
U wielu dzieci tiki są przejściowe i słabną po kilku miesiącach albo w okresie dojrzewania. Jeśli utrzymują się dłużej, nasilają się, sprawiają ból albo utrudniają naukę i kontakty z rówieśnikami, dobrze jest skonsultować je z lekarzem i psychologiem. Najlepiej nie zwracać dziecku uwagi na tiki i nie prosić, żeby „przestało”.
Czy tiki są wywoływane przez stres?
Stres nie jest jedyną przyczyną tików, ale może je wyraźnie nasilać. W ich powstawaniu dużą rolę odgrywają czynniki biologiczne, w tym dziedziczne. Dlatego pomoc obejmuje zarówno pracę z samymi tikami, jak i z napięciem, które je wzmacnia.
Powiązane obszary
Ten opis ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji ze specjalistą.
