Depersonalizacja
Poczucie, że patrzysz na siebie z boku, a ciało i emocje nie są do końca Twoje. Skąd bierze się depersonalizacja i jak sobie z nią radzić.
Depersonalizacja: co warto wiedzieć
Depersonalizacja to doświadczenie oddzielenia od samego siebie. Możesz mieć wrażenie, że obserwujesz siebie z zewnątrz, Twój głos brzmi obco, dłonie wydają się nie Twoje, a emocje są przytłumione, jakby ktoś je ściszył. Jednocześnie wiesz, że to tylko wrażenie: kontakt z rzeczywistością jest zachowany, co odróżnia depersonalizację od psychozy.
Krótkie epizody depersonalizacji przeżywa wiele osób, zwłaszcza przy silnym stresie, zmęczeniu, ataku paniki albo po użyciu substancji psychoaktywnych. Uważa się, że to sposób, w jaki umysł odcina się od nadmiaru napięcia. Problem pojawia się wtedy, gdy stan utrzymuje się długo lub często wraca, a lęk przed nim zaczyna go podtrzymywać.
Jak może się przejawiać
- Patrzysz w lustro i masz wrażenie, że widzisz kogoś obcego.
- Wykonujesz codzienne czynności jak na autopilocie, jakby robił je ktoś inny.
- Emocje są przygaszone: wiesz, że kochasz bliskich, ale tego nie czujesz.
- Ciało wydaje się lekkie, odrętwiałe albo nie do końca Twoje.
- Masz wrażenie, że myśli płyną same, a Ty tylko je obserwujesz.
- Często sprawdzasz, czy wciąż „jesteś sobą”, i boisz się, że tracisz zmysły.
Jak pomagamy
Na konsultacji psycholog pomoże nazwać to, czego doświadczasz, i sprawdzić, z czym depersonalizacja się wiąże: z lękiem i atakami paniki, przewlekłym stresem, depresją czy trudnymi doświadczeniami. Zrozumienie mechanizmu może zmniejszyć strach, który podsyca objawy. W psychoterapii, na przykład poznawczo-behawioralnej, pracuje się nad przerwaniem błędnego koła lęku i ciągłego monitorowania siebie, a także nad tym, co leży u podłoża.
Jeśli depersonalizacja pojawia się nagle i po raz pierwszy albo wiąże się z przyjmowaniem leków lub innych substancji, warto omówić to także z lekarzem. Gdy w tle są traumatyczne doświadczenia, pomocna bywa konsultacja psychotraumatologiczna.
Sprawdź się
Bezpłatne testy przesiewowe online. Wynik nie jest diagnozą, ale może pomóc w rozmowie ze specjalistą.
Test GAD-7 - Skala Zaburzenia Lękowego Uogólnionego
Oceń nasilenie objawów lęku uogólnionego za pomocą sprawdzonego klinicznie narzędzia.
ok. 3 min
Test PCL-5 - Skala PTSD (Zaburzenia Stresu Pourazowego)
Oceń nasilenie objawów stresu pourazowego (PTSD) za pomocą 20-pytaniowego narzędzia klinicznego.
ok. 8 min
Nurty, które mogą pomóc
Sposób pracy specjalista dobiera do osoby i jej sytuacji.
Terapia poznawczo-behawioralna
Ustrukturyzowana praca nad tym, jak myśli, emocje i zachowania wpływają na siebie nawzajem. Jeden z najlepiej zbadanych nurtów psychoterapii.
Psychoterapia integratywna
Podejście, które łączy sprawdzone elementy różnych nurtów w jeden spójny plan pracy, dopasowany do Twoich trudności, potrzeb i celów.
Usługi
- Konsultacja psychologicznaPierwsze spotkanie z psychologiem, podczas którego omówimy Twoje potrzeby i zaplanujemy dalsze kroki.
- Psychoterapia w nurcie poznawczo-behawioralnym (CBT)Psychoterapia w nurcie poznawczo-behawioralnym (CBT) w Gdańsku - skuteczna metoda pracy nad myślami, emocjami i zachowaniami. Sesje 50 min.
- Konsultacja psychotraumatologicznaKonsultacja psychotraumatologiczna w Gdańsku - specjalistyczne spotkanie dla osób po traumie. Diagnoza, plan terapii EMDR i wsparcie.
Najczęstsze pytania
Czy depersonalizacja może oznaczać początek psychozy?
Sama depersonalizacja nie oznacza, że rozwija się psychoza. Osoba, która jej doświadcza, wie, że to tylko wrażenie, i zachowuje krytycyzm, czego zwykle brakuje w psychozie. Lęk przed utratą zmysłów jest częścią objawów i może słabnąć dzięki psychoedukacji i terapii.
Jak długo trwa depersonalizacja?
Bywa bardzo różnie: od minut przy ataku paniki, przez godziny lub dni po silnym stresie, po stan utrzymujący się miesiącami. Gdy trwa długo lub często wraca, warto poszukać pomocy, bo lęk i unikanie łatwo ją utrwalają.
Czym depersonalizacja różni się od derealizacji?
To pokrewne doświadczenia, które często występują razem. Depersonalizacja dotyczy poczucia własnego „ja”, ciała i emocji, a derealizacja odbioru otoczenia, które wydaje się nierealne. W klasyfikacjach opisuje się je łącznie jako zaburzenie depersonalizacyjno-derealizacyjne.
Powiązane obszary
Ten opis ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji ze specjalistą.
