ADHD u dorosłych: najnowsze badania 2025-2026

ADHD u dorosłych: najnowsze badania 2025-2026

Zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (ADHD) przez dekady był postrzegany jako zaburzenie dotyczące wyłącznie dzieci. Dziś wiemy, że to nieprawda — nawet 60% osób zdiagnozowanych w dzieciństwie doświadcza objawów ADHD w dorosłości, a wiele osób otrzymuje diagnozę dopiero po trzydziestce czy czterdziestce. Lata 2025-2026 przyniosły przełomowe odkrycia naukowe, które fundamentalnie zmieniają nasze rozumienie tego zaburzenia neurorozwojowego u osób dorosłych. W niniejszym artykule przedstawiamy najważniejsze z nich.

Epidemia późnych diagnoz — skala problemu

Badanie opublikowane w styczniu 2025 roku w Journal of Psychiatric Research and Clinical Practice Amerykańskiego Towarzystwa Psychiatrycznego wykazało znaczący wzrost diagnoz ADHD wśród dorosłych od 2020 roku. Do końca 2023 roku w samych Stanach Zjednoczonych ponad 15,5 miliona dorosłych otrzymało diagnozę ADHD, przy czym około połowa z tych diagnoz została postawiona dopiero w dorosłości.

Co szczególnie niepokojące, badacze szacują, że aż 14% dorosłych z ADHD pozostaje niezdiagnozowanych. Problem ten w nieproporcjonalnie dużym stopniu dotyczy kobiet, które częściej prezentują objawy z dominacją nieuwagi — trudniej rozpoznawalne niż nadpobudliwość ruchowa typowa dla mężczyzn. Kobiety z niezdiagnozowanym ADHD częściej doświadczają obniżonej samooceny, trudności w relacjach interpersonalnych oraz podwyższonego poziomu lęku.

W Polsce obserwujemy analogiczny trend. Jak podkreślono na kongresie NeuroPerspektywy 2026, który odbył się 14 marca 2026 roku, diagnostyka ADHD i autyzmu u dorosłych staje się jednym z najważniejszych wyzwań współczesnej psychiatrii i psychologii.

Jeśli podejrzewasz u siebie ADHD, możesz wykonać darmowy test przesiewowy ASRS i warto skonsultować się ze specjalistą. W Centrum Psychologicznym Sztuka Harmonii oferujemy profesjonalną diagnozę ADHD opartą na aktualnych standardach klinicznych.

Mózg ADHD nie śpi — ale też nie do końca czuwa

Jedno z najbardziej fascynujących odkryć 2026 roku pochodzi z Monash University w Australii. Badanie opublikowane w marcu 2026 roku w prestiżowym Journal of Neuroscience wykazało, że mózgi osób z ADHD generują fale wolne podobne do tych występujących podczas snu — nawet w stanie pełnego czuwania.

Zespół badawczy porównał 32 dorosłych z ADHD (niemedykowanych) z 31 osobami neurotypowymi podczas wykonywania zadań wymagających utrzymania uwagi. Wyniki były jednoznaczne: osoby z ADHD doświadczały znacząco częstszych epizodów aktywności mózgowej przypominającej sen, co korelowało z większą liczbą błędów, wolniejszym czasem reakcji i nasilonym uczuciem senności.

To odkrycie może tłumaczyć, dlaczego osoby z ADHD tak często opisują swoje doświadczenie jako „mgłę mentalną” — ich mózgi dosłownie przechodzą mikroepizody przypominające sen.

Gen Homer1 — przełom w genetyce ADHD

W grudniu 2025 roku opisano wyniki zakrojonego na szeroką skalę badania genetycznego, które zidentyfikowało gen Homer1 jako kluczowy modyfikator rozwojowy uwagi. Analizując niemal 200 myszy z ośmiu różnych szczepów rodzicielskich, naukowcy odkryli, że gen ten odpowiada za niemal 20% zmienności w zakresie uwagi.

Mechanizm działania okazał się zaskakujący. Dwie specyficzne formy genu Homer1 wpływały na poziom „szumu neuronalnego” w mózgu. Gdy ich ekspresja została zmniejszona, neurony zwiększały liczbę receptorów GABA, pozwalając im zachowywać aktywność na momenty naprawdę istotne. To odkrycie wskazuje na terapie, które uspokajają aktywność neuronalną zamiast ją wzmacniać — odwrócenie dominującego paradygmatu farmakologicznego.

ADHD jako choroba systemowa — nowe spojrzenie

Jednym z najważniejszych tekstów naukowych 2025 roku jest artykuł prof. Sandry Kooij opublikowany w World Psychiatry, proponujący rewolucyjne podejście: ADHD powinno być rozpatrywane nie tylko jako zaburzenie psychiatryczne, ale jako choroba systemowa, obejmująca zarówno objawy psychiczne, jak i fizyczne.

Przegląd badań wykazał współwystępowanie ADHD z licznymi schorzeniami somatycznymi:

• Choroby metaboliczne: otyłość, cukrzyca typu 1 i 2
• Choroby układu sercowo-naczyniowego: nadciśnienie tętnicze
• Choroby neurologiczne: demencja, choroba Parkinsona, migreny
• Choroby zapalne i autoimmunologiczne: astma, alergie, zespół jelita drażliwego

ADHD wiąże się również z zaburzeniami snu u około 80% pacjentów. Metaanalizy wskazują na podwyższone ryzyko współwystępujących zaburzeń psychiatrycznych: iloraz szans wynosi 5,0 dla zaburzeń lękowych, 4,5 dla depresji, 8,7 dla choroby dwubiegunowej.

Te odkrycia podkreślają, jak ważna jest kompleksowa konsultacja psychologiczna, która uwzględni pełen obraz funkcjonowania pacjenta.

Co naprawdę działa? Przegląd terapii

W lutym 2026 roku na łamach The BMJ opublikowano wyniki monumentalnej analizy obejmującej ponad 200 metaanaliz dotyczących leczenia ADHD.

Farmakoterapia

Leki pozostają interwencją o najsilniejszych dowodach naukowych. Pojawiają się nowe opcje niestymulujące — selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego noradrenaliny.

Terapia poznawczo-behawioralna (CBT)

CBT wykazała solidne dowody skuteczności u dorosłych z ADHD, szczególnie w połączeniu z farmakoterapią.

Mindfulness i uważność

Interwencje oparte na uważności okazały się jedyną metodą wykazującą duże korzyści w dłuższym okresie obserwacji.

Samoocena — niedoceniany wymiar ADHD

Badanie obejmujące 2 257 dorosłych z ADHD ujawniło zatrważającą skalę problemów z samooceną: doświadczało ich 89% kobiet i 81% mężczyzn z ADHD. Niska samoocena u osób z ADHD jest często wynikiem lat niezrozumienia i powtarzających się niepowodzeń mimo ogromnego wysiłku.

Praca nad samooceną i rozwojem strategii kompensacyjnych to jeden z kluczowych elementów coachingu ADHD, który oferujemy w Centrum Sztuka Harmonii.

Zadbaj o siebie — umów się na konsultację

Jeśli rozpoznajesz się w opisanych objawach, nie czekaj. W Centrum Psychologicznym Sztuka Harmonii w Gdańsku i Gdyni oferujemy kompleksowe wsparcie — od profesjonalnej diagnozy ADHD, przez konsultacje psychologiczne, po coaching ADHD pomagający w budowaniu strategii radzenia sobie z codziennymi wyzwaniami.

Zadzwoń i umów się na wizytę: 732 059 980