Деменція
Деменція не є однією хворобою, а синдромом із багатьма причинами. Як розмовляти з близькою людиною з деменцією і як доглядальнику подбати про себе.
Детальний опис нижче подано польською мовою.
Деменція: що варто знати
Demencja, po polsku otępienie, to zespół objawów, w którym pogarszają się pamięć, myślenie, orientacja i zdolność do samodzielnego funkcjonowania. Nie jest jedną chorobą: może wynikać z choroby Alzheimera, zmian naczyniowych, choroby z ciałami Lewy'ego, zwyrodnienia czołowo-skroniowego czy choroby Parkinsona. Od przyczyny zależą pierwsze objawy, przebieg i możliwości leczenia.
Część objawów przypominających otępienie ma przyczyny, które można leczyć, na przykład niedobór witaminy B12, zaburzenia pracy tarczycy, depresję czy działanie leków, dlatego każde wyraźne pogorszenie pamięci i myślenia wymaga diagnostyki lekarskiej. Demencja zmienia życie całej rodziny, a opieka nad bliską osobą bywa długa i wymagająca.
Як це може проявлятися
- Bliska osoba ma coraz większe trudności z codziennymi czynnościami, takimi jak gotowanie, zakupy czy przyjmowanie leków.
- Gubi wątek rozmowy, myli słowa albo ma kłopot z nazwaniem przedmiotów.
- Zmienia się jej zachowanie: pojawiają się apatia, pobudzenie, podejrzliwość albo niepokój nasilający się wieczorem.
- Przestaje rozpoznawać znane miejsca, a czasem myli osoby.
- Opieka zajmuje coraz więcej Twojego czasu, a własne potrzeby schodzą na dalszy plan.
- Czujesz złość, a potem wstyd i poczucie winy, że brakuje Ci cierpliwości.
Як ми допомагаємо
Diagnozę otępienia i jego przyczyny stawia lekarz, zwykle neurolog, psychiatra lub geriatra. Psycholog może wspierać osobę chorą na wczesnym etapie, a przede wszystkim jej bliskich: pomóc zrozumieć, skąd biorą się zmiany zachowania, jak rozmawiać, gdy logiczne argumenty przestają działać, i jak reagować na pobudzenie czy podejrzliwość.
Opiekunowie mogą skorzystać z konsultacji psychologicznej, także online, gdy trudno wyjść z domu, oraz z terapii rodzinnej, która pomaga rozłożyć obowiązki między członków rodziny. Wsparcie pomaga zauważyć przeciążenie, zanim przejdzie w wyczerpanie lub depresję, i poszukać form odciążenia, takich jak dzienne domy pomocy czy grupy wsparcia dla opiekunów.
Коли шукати допомоги негайно
Nagłe pogorszenie w ciągu godzin lub dni, z silnym splątaniem, sennością albo pobudzeniem, może oznaczać majaczenie wywołane na przykład infekcją lub odwodnieniem i wymaga pilnej pomocy lekarskiej.
Перевірте себе
Безкоштовні скринінгові тести онлайн. Результат не є діагнозом, але може допомогти в розмові з фахівцем.
Терапевтичні напрями, які можуть допомогти
Спосіб роботи фахівець добирає відповідно до людини та її ситуації.
Системна терапія
Підхід, який розглядає труднощі в контексті стосунків у родині чи парі та шукає змін у тому, як близькі люди впливають одне на одного.
Терапія прийняття та відповідальності
Напрям третьої хвилі КПТ. Замість того щоб боротися з важкими думками й почуттями, ви вчитеся давати їм місце і діяти відповідно до того, що для вас важливо.
Когнітивно-поведінкова терапія
Структурована робота над тим, як думки, емоції та поведінка впливають одне на одного. Один із найкраще досліджених напрямів психотерапії.
Послуги
- ПсихоедукаціяПсихологічна освіта для людей, які хочуть краще розуміти свої емоції, поведінку та психологічні механізми.
- Сімейна терапіяСімейна терапія в Гданську - спільна робота над комунікацією, ролями та стосунками в родині. Сесії за участю членів родини, 80 хв.
- Психологічна консультаціяПерша зустріч з психологом, під час якої ми обговоримо Ваші потреби та сплануємо подальші кроки.
- Психологічна консультація онлайнПсихологічна консультація онлайн через відеодзвінок - зручність і доступність, не виходячи з дому. Професійно й конфіденційно, 50 хв.
Поширені запитання
Jak rozmawiać z bliską osobą z demencją?
Mów powoli i prosto, poruszając jedną sprawę naraz, i utrzymuj kontakt wzrokowy. Zamiast poprawiać i przypominać, że już o tym rozmawialiście, odpowiadaj tak, jakby pytanie padło pierwszy raz, i odnoś się do emocji, które za nim stoją. Spieranie się o fakty zwykle zwiększa niepokój po obu stronach.
Czy demencja to normalna część starzenia?
Nie. Z wiekiem myślenie może być nieco wolniejsze, a przypominanie sobie nazwisk trudniejsze, ale otępienie oznacza wyraźny spadek, który utrudnia samodzielne życie. Wiek jest czynnikiem ryzyka, jednak wiele osób dożywa późnej starości bez demencji.
Jak opiekun może zadbać o siebie?
Pomaga przyjęcie, że opieka to zadanie dla kilku osób, a nie dla jednej, oraz regularne przerwy, nawet krótkie. Warto korzystać z pomocy rodziny i instytucji, a trudne emocje, takie jak złość czy żal, omawiać z kimś zaufanym lub z psychologiem. Złość wobec chorego bliskiego nie świadczy o braku miłości, tylko o przeciążeniu.
Пов'язані сфери
Цей опис має інформаційний характер і не замінює консультації з фахівцем.
