Myśli samobójcze - gdzie szukać pomocy i jak reagować

Myśli samobójcze - gdzie szukać pomocy i jak reagować

Ten artykuł jest dla Ciebie, jeśli masz myśli samobójcze. Jest też dla Ciebie, jeśli ktoś bliski Ci powiedział, że chce umrzeć, i nie wiesz, jak zareagować. I jest dla każdego, kto chce wiedzieć więcej - bo wiedza w tym temacie może uratować życie.

Jeśli teraz, w tej chwili, myślisz o tym, żeby odebrać sobie życie - zadzwoń na Telefon Zaufania: 116 123 (całodobowo) lub na numer alarmowy 112. Możesz też zadzwonić do nas: 732 059 980. Nie jesteś sam. Pomoc jest dostępna.

Myśli samobójcze - o czym naprawdę mówią?

Myśli samobójcze są znacznie częstsze, niż się powszechnie sądzi. Badania wskazują, że nawet 10 procent populacji doświadczyło w swoim życiu myśli o samobójstwie. To nie jest margines. To miliony ludzi - Twoich sąsiadów, współpracowników, przyjaciół. Ludzi, którzy rano wstają, idą do pracy, odbierają dzieci ze szkoły - i jednocześnie noszą w głowie myśli, o których nikomu nie mówią.

Istnieje powszechne, fałszywe przekonanie, że osoba myśląca o samobójstwie "chce umrzeć". To uproszczenie. W zdecydowanej większości przypadków myśli samobójcze nie wynikają z pragnienia śmierci, ale z pragnienia zakończenia cierpienia. Różnica jest fundamentalna. Osoba w kryzysie suicydalnym nie chce się pozbyć życia - chce się pozbyć bólu. A to oznacza, że jeśli ból uda się zmniejszyć, jeśli pojawi się inne rozwiązanie - myśli samobójcze tracą moc.

Czynniki ryzyka

Myśli samobójcze mogą pojawić się u każdego, ale pewne czynniki zwiększają ryzyko:

• Depresja i inne zaburzenia nastroju - depresja to najsilniejszy predyktor myśli i prób samobójczych. Ale nie jedyny.
• Uzależnienia - alkohol i narkotyki obniżają kontrolę impulsów i nasilają stany depresyjne.
• Wcześniejsze próby samobójcze - każda kolejna próba zwiększa ryzyko następnej.
• Strata - śmierć bliskiej osoby, rozstanie, utrata pracy, utrata zdrowia.
• Izolacja społeczna - poczucie, że nie ma nikogo, komu zależy.
• Przewlekły ból - zarówno fizyczny, jak i emocjonalny.
• Przemoc i trauma - doświadczenia przemocy domowej, seksualnej, bullying.
• Poczucie bycia ciężarem - przekonanie, że bliscy byliby lepiej bez Ciebie.

Obecność tych czynników nie oznacza, że ktoś popełni samobójstwo. Ale oznacza, że potrzebuje szczególnej uwagi i wsparcia.

Jak rozpoznać, że ktoś może myśleć o samobójstwie?

Wielu ludzi boi się pytać wprost: "Czy myślisz o samobójstwie?". Panuje mit, że pytanie o samobójstwo "podsuwa pomysł". To nieprawda - badania naukowe jednoznacznie wykazały, że pytanie o myśli samobójcze nie zwiększa ryzyka. Wręcz przeciwnie - daje osobie w kryzysie sygnał, że ktoś widzi jej cierpienie i jest gotowy o tym rozmawiać.

Sygnały, które mogą wskazywać na myśli samobójcze:

• Mówienie o śmierci, o byciu ciężarem, o braku sensu - "Szkoda, że się urodziłem", "Byłoby lepiej, gdyby mnie nie było", "Niedługo nie będziecie musieli się o mnie martwić"
• Wycofanie się z relacji i aktywności, które wcześniej były ważne
• Rozdawanie cennych rzeczy, porządkowanie spraw - jakby ktoś przygotowywał się na odejście
• Nagły spokój po okresie głębokiej depresji - co paradoksalnie może oznaczać, że osoba podjęła decyzję i czuje ulgę
• Poszukiwanie sposobów - czytanie o metodach, gromadzenie leków
• Zwiększone spożycie alkoholu lub narkotyków
• Ryzykowne zachowania - prowadzenie po pijanemu, szukanie konfrontacji, zaniedbywanie zdrowia

Jak reagować, gdy ktoś mówi o samobójstwie?

Gdy ktoś bliski mówi Ci, że myśli o samobójstwie - Twoja reakcja ma znaczenie. Oto, co zrobić:

Słuchaj. Nie przerywaj. Nie bagatelizuj. Nie mów "przesadzasz", "inni mają gorzej", "pomyśl o rodzinie". Te reakcje zamykają rozmowę. Osoba, która zdobyła się na odwagę, żeby powiedzieć o myślach samobójczych, potrzebuje być usłyszana - nie pouczona.

Pytaj wprost. "Czy myślisz o tym, żeby odebrać sobie życie?" To trudne pytanie, ale ważne. Daje jasność. Jeśli odpowiedź brzmi "tak" - pytaj dalej: "Czy masz plan? Czy masz dostęp do środków?" Te pytania pomagają ocenić poziom zagrożenia.

Nie zostawiaj sam. Jeśli zagrożenie jest bezpośrednie - zostań z tą osobą lub upewnij się, że ktoś inny przy niej jest. Zabezpiecz dostęp do potencjalnie niebezpiecznych przedmiotów - leków, ostrych narzędzi. Zadzwoń na 112 lub zawieź osobę na izbę przyjęć szpitala z oddziałem psychiatrycznym.

Pomóż znaleźć pomoc. Zaproponuj wspólne zadzwonienie na Telefon Zaufania (116 123) lub do psychologa. Pomóż umówić wizytę. Zawiez na konsultację. Osobie w kryzysie suicydalnym samo wyszukanie numeru telefonu i zadzwonienie może wydawać się niewykonalne - dlatego Twoja pomoc organizacyjna jest bezcenna.

Co robić, gdy to Ty masz myśli samobójcze

Jeśli myślisz o samobójstwie - przeczytaj to uważnie:

To, co czujesz, jest realne. Twój ból jest prawdziwy. Nikt nie ma prawa go bagatelizować. Ale myśli samobójcze to symptom - nie rozwiązanie. Twój mózg, przytłoczony bólem, podsuwa Ci jedyne rozwiązanie, jakie widzi. Ale to nie jedyne rozwiązanie. Są inne - tyle że w kryzysie ich nie widzisz.

Zrób jedną rzecz: powiedz komuś. Nie musisz tłumaczyć wszystkiego. Nie musisz mieć gotowych odpowiedzi na pytanie "dlaczego?". Wystarczy: "Mam myśli samobójcze i potrzebuję pomocy". Powiedz to partnerowi, przyjacielowi, rodzicom, lekarzowi. Albo zadzwoń: Telefon Zaufania 116 123 (całodobowo), Centrum Wsparcia dla osób w kryzysie psychicznym 800 70 2222, albo do Centrum Psychologicznego Sztuka Harmonii: 732 059 980.

Powiedzenie o myślach samobójczych to nie słabość. To odwaga. I to krok, który może uratować Ci życie.

Plan bezpieczeństwa

Plan bezpieczeństwa to narzędzie, które pomaga osobom z myślami samobójczymi przejść przez momenty kryzysu. Warto go przygotować z psychologiem lub psychoterapeutą - ale możesz zacząć sam:

• Rozpoznaj swoje sygnały ostrzegawcze - myśli, emocje, sytuacje, które nasilają myśli samobójcze
• Spisz strategie radzenia sobie - rzeczy, które możesz zrobić sam, żeby obniżyć napięcie (spacer, oddychanie, zimna woda na twarz, muzyka)
• Spisz osoby, do których możesz zadzwonić - imiona i numery telefonów
• Spisz numery interwencyjne: 116 123, 800 70 2222, 112
• Zabezpiecz otoczenie - oddaj komuś leki, schowaj ostre przedmioty, ogranicz dostęp do alkoholu
• Napisz sobie list - przypomnij sobie, dlaczego warto żyć, co jest ważne, kto na Ciebie czeka

Profesjonalna pomoc

Myśli samobójcze wymagają profesjonalnej interwencji. To nie jest coś, co "przejdzie samo". Interwencja kryzysowa w Centrum Psychologicznym Sztuka Harmonii w Gdańsku jest skierowana do osób w ostrym kryzysie emocjonalnym, w tym do osób z myślami samobójczymi. Pierwsze spotkanie to bezpieczna przestrzeń na to, żeby opowiedzieć o tym, co czujesz - bez oceniania, bez pouczania.

Mgr Magdalena Raba i mgr Aleksandra Ostrowska prowadzą konsultacje psychologiczne dla osób w kryzysie. Po pierwszej konsultacji wspólnie ustalamy dalszy plan - może to być psychoterapia indywidualna, skierowanie do psychiatry lub połączenie obu form pomocy.

Jeśli czytasz ten artykuł, bo sam masz myśli samobójcze - zadzwoń. Teraz. 732 059 980. Albo 116 123. Albo 112. Jeden telefon może zmienić wszystko. Nie musisz przez to przechodzić sam.